මේ සියල්ල සිදුවීමට පෙර, එහි එක් යතුරුපැදියක් විය. සතීෂන් රත්නායක ජීවත් වූයේ අනුරාධපුරයේ ය; පටිගත කිරීමේ මැදිරි පිහිටියේ කොළඹ ය. එබැවින් සංගීත නිර්මාණයක් කිරීමට තිබූ සෑම විටෙකම හෙතෙම යතුරුපැදියෙන් කොළඹ බලා පැමිණියේ ය. එය එක් අතකට පැය පහකට වඩා ගතවන ගමනක් බව ඔහු පවසයි. "මගේ කැපවීම දැන් ජයග්රහණය අත්කරගෙන තිබෙනවා," යනුවෙන් පසුව ඔහු සන්ඩේ ටයිම්ස් (Sunday Times) පුවත්පතට ප්රකාශ කළේ, තම මවුබිමෙන් මෙතෙක් ලොවට දායාද කළ දැවැන්තම ජනප්රිය ගීතය පිළිබඳව ප්රථම වරට සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට මුහුණ දුන් තරුණයෙකුගේ චාම්, තරමක් විධිමත් ඉංග්රීසි බසිනි.
ඒ ගීතය මැණිකේ මගේ හිතේ ය. ලෝකයා මේ ගීතය ගැන දන්නා බොහෝ දේ බැඳී පවතින්නේ එහි ප්රථම නිර්මාණය නොවන, එය රචනා නොකළ අයෙකු විසින් ගයන ලද, මුල් ගීතය නිකුත් වී මස දහයකට පසු එළිදැක්වුණු සංස්කරණයක් වටා ය. එය කිසිදු අන්දමක අර්බුදයක් හෝ අපවාදයක් නොවේ. එහෙත් ඒ වටා ගෙතුණු නොයෙකුත් පදනම් විරහිත කටකතා හේතුවෙන්, සැබෑ ඉතිහාසය නිවැරදිව සටහන් කර තැබීම වටී.
2020 ජූලි 31
ශ්රී ලංකාවේ කොවිඩ්-19 වසංගත සමයේ පැනවුණු සංචරණ සීමා මධ්යයේ නිර්මාණය වූ මුල් ගීතය, 2020 ජූලි 31 වන දින යූටියුබ් (YouTube) අවකාශයට මුදාහැරිණි.
එය සිය 'සී මියුසික්' (C Music) මැදිරියේදී නිෂ්පාදනය කර සංගීතවත් කරන ලද්දේ චමත් සංගීත් විසිනි. ගීතයේ පද රචනය දුලාන් ඒආර්එක්ස් (Dulan ARX - දුලංජ අල්විස්) ගෙනි; එහි රැප් (rap) ගායනය ද ඔහු සතු විය. ප්රධාන ගායනය සතීෂන්ගේ ය. හසිත් ආර්යන් (හසිත විතානගේ) විසින් අධ්යක්ෂණය කරන ලද මියුසික් වීඩියෝව 'ආර්යන්ස් මියුසික්' (Aryans Music) නිෂ්පාදන සමාගම මඟින් රූගත කෙරුණු අතර, මදූෂි සොයිසා, කසුන් තාරක සහ රුවන් ප්රියදර්ශන ඊට රංගනයෙන් දායක වූහ.
මේ පස්දෙනාගේ සුසංයෝගය එම ගීතය විය. ගායනයට අමතරව ගීත රචනයෙහි හා නිෂ්පාදනයෙහි ද නියැළී සිටි සතීෂන්, එය සිය ප්රථම අතිශය සාර්ථක නිර්මාණය (hit) ලෙස හැඳින්වීය.
2021 මැයි 22
ඉන්පසු චමත් සංගීත් සිය මුල් ගීතය ඇසුරින් නිල ප්රතිනිර්මාණයක් (official cover) නිෂ්පාදනය කර, ශ්රී ලංකාවේ ජනරජ දිනය වූ 2021 මැයි 22 වන දින නිකුත් කළේ ය. එහි නව ප්රධාන ගායනය යොහානි ද සිල්වා සතු විය. ඇය සිය ධ්වනිමය ප්රතිනිර්මාණ (acoustic covers) හරහා ඒ වන විටත් රසික ආකර්ෂණය දිනා සිටි කොළඹ තරුණ ගායිකාවක මෙන්ම ගීත රචිකාවක වූවා ය. සතීෂන් ද ඇය සමඟ වීඩියෝවෙහි පෙනී සිටිමින් පසුබිම් ගායනයෙන් ඊට එක්විය.
ඉන් අනතුරුව සිදුවූ දෙය සිංහල සංගීත ඉතිහාසයේ කිසිදා පෙර නොවූ විරූ එකක් විය. සති කිහිපයක් ඇතුළත මෙම වීඩියෝව මෙරට ජනප්රියත්වයේ සිට ඉන්දීය සංසිද්ධියක් (phenomenon) බවට පත්විය. අමිතාබ් බච්චන් ඊට නර්තනයේ යෙදෙන වීඩියෝ පටයක් සමාජ මාධ්ය වෙත මුදාහැරියේ ය. එය තෙළිඟු, කන්නඩ, දෙමළ, මලයාලම්, මරාති, හින්දි, පන්ජාබි, බෙංගාලි, බෝජ්පූරි, අසාමීස්, කොක්බොරොක් සහ ගුජරාටි යන භාෂාවලටත්, ඉන්දියාවෙන් ඔබ්බට නේපාල, පෘතුගීසි, ජර්මන්, ස්පාඤ්ඤ, සෝමාලි සහ ඉංග්රීසි යන භාෂාවලටත් හඬකැවිණි. 2021 අගෝස්තු 28 වන දින ප්රකාශයට පත් කරන ලද එහි දෙමළ සහ මලයාලම් සංස්කරණ යොහානි විසින්ම ගායනා කරන ලදී. ඔක්තෝබර් 19 වන දින, අධ්යක්ෂ ඉන්ද්ර කුමාර් ප්රකාශ කළේ තනිෂ්ක් බාග්චිගේ නව සංගීත සංකලනයෙන් සහ රශ්මි විරාග්ගේ නව පද රචනයෙන් යුතුව සිය තෑන්ක් ගෝඩ් (Thank God) චිත්රපටය සඳහා යොහානි විසින් හින්දි සංස්කරණයක් ගායනා කරනු ඇති බවයි.
මෙහි තහවුරු කළ හැකි ඓතිහාසික සන්ධිස්ථානය වන්නේ මෙයයි: 2021 සැප්තැම්බර් 24 වන දින මෙම ගීතය එක්සත් රාජධානියේ 'Official Charts Company' ආයතනයේ ආසියානු සංගීත ශ්රේණිගත කිරීම්වල (Asian Music Chart Top 40) අටවන ස්ථානයට පත්විය. සිංහල භාෂිත ගීතයක් බ්රිතාන්ය සංගීත දර්ශකයකට ඇතුළත් වූ ප්රථම අවස්ථාව එය විය.
නැරඹුම් වාර ගණන (view counts) සජීවීව මෙන්ම විවිධාකාරයෙන් වාර්තා වූ බැවින්, සංගීත ශ්රේණිගත කිරීම් තරම් ඒවා විශ්වාසදායක නොවන අතර ප්රවේශමෙන් විමසා බැලිය යුතු ය. 2021 ඔක්තෝබරයේදී සන්ඩේ ටයිම්ස් පුවත්පත සඳහන් කළේ මස තුනක් ඇතුළත මෙම ප්රතිනිර්මාණය නැරඹුම් වාර මිලියන 150 ඉක්මවූ බවත්, සැප්තැම්බර් මාසයේදී මිලියන 100 පසුකළ බවත් ය; විකිපීඩියා ලිපියෙහි එය මස තුනකදී මිලියන 190ක් ලෙසත්, තවත් තැනක මිලියන 232ක් ලෙසත් දැක්වේ. ඒවා විධිමත් විගණනයකට ලක්වූ දත්ත නොවේ. එහෙත් නිසැකවම කිව හැක්කේ ශ්රී ලංකාවෙන් මීට පෙර අන්තර්ජාලයට එක්කළ ඕනෑම නිර්මාණයකට වඩා වේගයෙන් එය නැරඹුම් වාර මිලියන සිය ගණනක් කරා ළඟා වූ බවත්, ඒ වටා ගොඩනැඟුණු ප්රචාරණය මෙරට ප්රථම සැබෑ අන්තර්ජාල ප්රචාරණ (viral-marketing) සාර්ථකත්වය ලෙස අද වන විට බහුලව පිළිගැනෙන බවත් ය.
කිසිදා සිදු නොවූ ආරවුල
බොහෝ තැන්වල ඔබට අසන්නට ලැබෙන කතාව මෙබන්දකි: මුල් නිර්මාණකරුවන් කොන් කරනු ලැබූ බවත්, යොහානි සියලු ගෞරව තමන් සතු කරගත් බවත්, අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධයෙන් දැඩි ආරවුලක් හටගත් බවත් ය.
එහෙත් සතීෂන් එම සම්මුඛ සාකච්ඡාවේදීම නිල වශයෙන් ප්රකාශ කරන්නේ ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් කතාවකි.
"මේක ලොකු ජයග්රහණයක්, ඒක සාර්ථක වුණේ අපි කණ්ඩායමක් විදිහට වැඩ කරපු නිසයි," ඔහු 2021 ඔක්තෝබරයේදී සන්ඩේ ටයිම්ස් පුවත්පතට පැවසීය. "ඒක තමයි මේ සාර්ථකත්වයට ප්රධාන හේතුව." ඉන්පසු ඔහු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ගැටලුවට ඍජුවම පිළිතුරු දුන්නේ ය — "ගීතයේ 'හිමිකම්' ගැන අපිට කිසිම ප්රශ්නයක් තිබුණේ නැහැ" යනුවෙන් පුවත්පතෙහි සටහන් වේ — තවදුරටත් අදහස් දක්වමින් ඔහු මෙසේ ද පැවසී ය: "මේ ගීතය කිහිප වතාවක්ම ප්රධාන පුවත් අතරට ආවා. යොහානි මේ ගීතයෙන් ජනප්රිය වීම මටවත් අපේ කණ්ඩායමටවත් ප්රශ්නයක් නෙවෙයි. මම සංගීත ක්ෂේත්රයට අලුත් නිසා යොහානි පවා මට බොහෝ අවස්ථාවල නොයෙක් අයුරින් උදව් කරනවා."
ව්යාපෘතිය මෙහෙයවූයේ කවුරුන්ද යන්න පිළිබඳව ද ඔහු එලෙසම ඍජු විය: "තිරය පිටුපස ඉන්න ලොකුම ශක්තිය චමත්. මුළු ක්රියාවලියම කළමනාකරණය කළේ චමත්, ගීතය මේ තරම් සාර්ථක වුණේ ඔහුගේ කළමනාකාරිත්වය නිසයි."
එසේම සම්පූර්ණයෙන්ම උපුටා දැක්වීමට තරම් වටිනා ප්රකාශයක් කරමින් හෙතෙම සමස්ත කණ්ඩායමටම සිය කෘතඥතාව පළ කළේ ය: "මේ ගීතය පිටුපස හිටපු හැමෝටම මම ස්තුතිවන්ත වෙන්න ඕනේ. සංගීත අධ්යක්ෂවරයා, ගීත රචකයා, ශබ්ද පරිපාලකයන්, වාදකයන්ගේ ඉඳලා අපිට වතුර බෝතලයක් හරි දීපු හැම කෙනෙක්ම මේ ගීතයේ සාර්ථකත්වයේ කොටස්කරුවන්."
ඒ වූ කලී, මේ සාකච්ඡාවල උච්චතම අවස්ථාවේ මස තුනකට පසු, කිසිදු ආරවුලක් නොතිබූ බව පවසන මුල් ගායකයාගේ හඬයි. මේ "ආරවුල" යනු කතාව පැතිර ගිය ආකාරය නිසා නිර්මාණය වූ මායාවක් බව පෙනේ — එනම්, ගෝලීය ප්රේක්ෂකාගාරය පළමුව ප්රතිනිර්මාණය දැනගැනීමත්, පසුව ඊට පෙර පැවති මුල් නිර්මාණයක් ගැන දැනගැනීමත් සමඟ, අදාළ නිර්මාණකරුවන් කිසිවිටෙකත් ප්රකාශ නොකළ අසාධාරණයක් ඇතැයි උපකල්පනය කිරීමෙනි. මෙහිදී කරුණු දෙකක් එකවර සත්ය විය හැකි ය: එනම් මුල් නිර්මාණකරුවන්ගේ ගෞරවය හා හිමිකම නිසි ලෙස දැනගත යුතු බවත්, මෙහි නියැළි කිසිවෙකුට හෝ වංචාවක් සිදුවී නොමැති බවත් ය.
සැබවින්ම සිදුවූයේ කුමක්ද?
එහි වාණිජමය ගනුදෙනුවක් සිදුවූ අතර, එය මනඃකල්පිත ආරවුලට වඩා බෙහෙවින් රසවත් ය.
ඉන්දියාව තුළ ගීතය ලැබූ දැවැන්ත ජනප්රියත්වය හේතුවෙන්, එහි ඉන්දීය භාෂා සංස්කරණවල ප්රකාශන හිමිකම (copyright) ඉන්දීය පාර්ශ්වයන් විසින් මිලදී ගත් බව සතීෂන් සන්ඩේ ටයිම්ස් පුවත්පතට පැවසී ය; ගීතයේ හිමිකරු ලෙස චමත්, එය වෙනත් ඕනෑම භාෂාවකින් නිකුත් කිරීමේ අයිතිය තමන් සතුව රඳවා ගත්තේ ය. එය සංගීත ප්රකාශන ක්ෂේත්රයේ සාමාන්ය ක්රමවේදයක් වන අතර, ඩිජිටල් ප්රවාහ (streaming) යුගයේ සිංහල ගීතයේ සමස්ත ආර්ථික ගමන්මඟ පිළිබඳ මනා කෙටි චිත්රයකි. සංචරණ සීමා පැනවූ රටක නිවෙස්ගත මැදිරියක, කිසිදු දැවැන්ත පටිගත කිරීමේ ලේබලයක පිටුබලය නොමැතිව නිර්මාණය වූ ගීතයක්, බිලියනයක ජනගහනයක් සහිත වෙළඳපොළකට ළඟා වූ අතර, ඉන්පසු එහි නිර්මාපකයා විසින් සාකච්ඡා කර එකඟ වූ කොන්දේසි මත එම වෙළඳපොළට බලපත්ර (license) ලබා දෙන ලදී.
එය අන්තර්ජාලය කැළඹූ ප්රථම ශ්රී ලාංකේය ප්රතිනිර්මාණය නොවේ — මීට පෙර DeepSounds කණ්ඩායමේ "Shape of You — Sri Lankan Mashup" නිර්මාණය මෙරට තුළ අතිශය ජනප්රිය වූ බව සන්ඩේ ටයිම්ස් පුවත්පත පෙන්වා දුන්නේ ය. එහෙත් දේශසීමා ඉක්මවා ලොව පුරා සංචාරය කළ ප්රථම නිර්මාණය එය විය.
සතීෂන් නොපමාව සිය නිර්මාණ කටයුතුවලට යළි පිවිසි අතර, නව නිර්මාණයක් මෙන්ම ඉන්දු-ශ්රී ලංකා ඒකාබද්ධ නිර්මාණ පෙළක් ද ප්රකාශයට පත් කළේ ය. යොහානිට මාස කිහිපයක් ඇතුළත හින්දි සිනමාවේ පසුබිම් ගායනය සඳහා ආරාධනා ලැබිණි. චමත් සංගීත්ගේ ශබ්දාගාර නාමය, නූතන සිංහල පොප් සංගීතයේ වඩාත්ම තීරණාත්මක හා ඵලදායී නිෂ්පාදන නාමයක් බවට නිහඬවම පත්ව තිබේ.
අප දන්නා කරුණු සහ ඒවායේ මූලාශ්ර
ඉහත සඳහන් නිර්මාණ දායකත්වයන්, නිකුත් වූ දින වකවානු, හිමිකම් ගිවිසුම් සහ සියලු උපුටා දැක්වීම් ලබාගෙන ඇත්තේ 2021 ඔක්තෝබර් 17 වන දින පළවූ සතීෂන් රත්නායක සමඟ කළ සන්ඩේ ටයිම්ස් සම්මුඛ සාකච්ඡාවෙනි. ඒවා මෙම ගීතය පිළිබඳ ඉංග්රීසි විකිපීඩියා ලිපිය සහ එහි උපුටා දක්වා ඇති වාර්තා සමඟ සැසඳීමට ලක් කෙරිණි. 2021 සැප්තැම්බර් 24 දිනැති ආසියානු සංගීත ශ්රේණිගත කිරීම්වල (Asian Music Chart Top 40) අටවන ස්ථානය පිළිබඳ තොරතුර Official Charts Company හි නිල ලේඛනවලින් උපුටා ගන්නා ලද්දකි.
තවමත් නිශ්චිතව විසඳී නොමැති කරුණු දෙකක් ඉතිරිව පවතී. විවිධ මූලාශ්ර අතර නැරඹුම් වාර සංඛ්යාවන් මිලියන ගණනින් වෙනස් වන අතර ඒවා විගණනය කළ නොහැකි බැවින්, මෙම ලිපිය කිසිදු තනි සංඛ්යාවක් ඉදිරිපත් නොකරයි. එමෙන්ම ඉන්දීය භාෂා හිමිකම් අලෙවි කිරීමේ නියමයන් — ඒවා මිලදී ගත්තේ කවුරුන්ද, කවර මුදලකටද යන්න — සොයාගත හැකි කිසිදු තැනක ප්රකාශයට පත් කර නොමැත. "ඕනෑම ඉන්දීය භාෂා සංස්කරණයක ප්රකාශන හිමිකම් ඉන්දියාව විසින් ලබාගෙන තිබෙනවා" යනුවෙන් සතීෂන් කළ ප්රකාශය ඒ පිළිබඳ ඇති එකම වාර්තාගත සටහන වන අතර, එය ගිවිසුමක් නොව සංක්ෂිප්ත ප්රකාශයක් පමණි.