සිංහල බයිලාව බිහිකළ මිනිසාගේ නම 'වොලී' නොවූ අතර, ඔහුගේ පවුලේ සැබෑ පෙළපත් නාමය 'බැස්ටියන්ස්' ද යන්න සම්පූර්ණයෙන්ම සහතික නැත.
ඔහුගේ සීයා වූ විල්හෙල්මස් මාර්තලානස්ගේ (Wilhelmus Martalanus) නම අනුව යමින්, ඔහු බව්තීස්ම කරනු ලැබුවේ ඔගස්ටස් මාර්තලානස් (Ogustus Martalanus) යන නමිනි. එහෙත් ඒ නම් දෙකටම අකමැති වූ ඔහු, තමාගේ නම 'ඕ. එම්. බැස්ටියන්ස්' (O. M. Bastiansz) ලෙස කෙටියෙන් අත්සන් කළේය. පියදිගම පිහිටි සිය නිවසේදී සහ අසල්වාසීන් අතර ඔහු හැඳින්වුණේ 'ඔලී' (Olie) හෝ 'ඔලින්ටන්' (Olinton) යන නමිනි. ප්රසංග වේදිකාවට පිවිසි පසු ඔහු "ඔලී" යන්න "වොලී" (Wally) බවට පෙරළා ගත් අතර, නිල කටයුතු සඳහා 'ඔලින්ටන් මර්වින් බැස්ටියන්ස්' (Olinton Mervin Bastiansz) නම භාවිත කළේය—මුල් නම් වෙනස් වුව ද මුලකුරු එලෙසම පැවතිණි. ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයන් පවසන අන්දමට, මේ සියල්ල යට සැඟවුණු සත්යය නම්, දහනව වන සියවසේදී පලා ආ උඩරට ප්රභූවරයෙකු විසින් මේ පෙළපත් නාමය ආරෝපණය කරගන්නා ලද්දක් බවයි.
ඔහු කවරෙක්ද?
ඔහුගේ බෑණනුවන් විසින් සම්පාදනය කරන ලද පවුලේ ඉතිහාස සටහන්වල එය විස්තර වන්නේ මෙසේය. මහනුවර රජුගේ ඇත් පන්තිය භාරව සිටි, දක්ෂ දුනුවායෙකු වූ ගජනායක මුදලිවරයෙක් 1800 දශකයේ මුල් භාගයේ පැවති උඩරට කැරලි කෝලාහල සමයේදී පළාතෙන් පලාගොස් මාතරට පැමිණ රැකවරණ ලැබීය. එහිදී ඔහුට 'බැස්ටියන්ස්' නමැති දුරාව කුලයේ පවුලක දියණියක විවාහ කරගැනීමට අවශ්ය වූ අතර, තමා ද එම කුලයට අයත් අයෙකු ලෙස පෙන්වා දෙමින් ඔවුන්ගේ පෙළපත් නාමය තමාට ඈඳා ගත්තේය. ඉන්පසු ඔහු කිසිදා සිය සැබෑ අනන්යතාව හෙළිදරව් නොකළේය.
මෙම කරුණ වැදගත් වන්නේ, වොලී බැස්ටියන්ස් කවුරුන්ද යන්න පිළිබඳව ඓතිහාසික මූලාශ්ර අතර පැහැදිලි මතභේදයක් පවතින බැවිනි. ඉංග්රීසි විකිපීඩියාව ඔහුව වර්ගීකරණය කරන්නේ බර්ගර් ජාතික සංගීතඥයෙකු ලෙසය. 'ඇෆ්රොපොප් වර්ල්ඩ්වයිඩ්' (Afropop Worldwide) ඔහුව හඳුන්වන්නේ "අඩක් සිංහල සහ අඩක් ලන්දේසි බර්ගර් සම්භවයක් සහිත කොළඹ රථවාහන පාලකවරයෙකු" ලෙසයි. පවුලේ වෙබ් අඩවිය ද දෙවන මතය තහවුරු කරමින් තවත් කරුණු එක් කරයි: ඔහුගේ මව වූ නෙලෝ ප්රනාන්දු සිංහල බෞද්ධ කාන්තාවක වූ අතර, කුඩා අවදියේදී ඔහු පියදිගම වාලුකාරාම විහාරස්ථානය ආශ්රයේ නිතර ගැවසුණේය. දැඩිකළ මගෙ මව්නි වැනි ගීතයකින් ඇසෙන්නේ එම ආභාසයයි. වඩාත්ම නිවැරදි නිගමනය වන්නේ, මෙම සංගීතය බිහිවීමට මඟපෑදූ මුහුදුබඩ මිශ්ර සංස්කෘතික පරිසරයෙන්ම ඔහු ද බිහිවූ බවයි; එම සංගීතය වෙනත් සංස්කෘතික සීමා මායිම් ඔස්සේ ඉදිරියට ගෙන යාමට ඔහුට හැකි වූයේ ද එබැවිනි.
හින්ටන් විල්මොට් බැස්ටියන්ස්ගේ දරුවන් නවදෙනාගෙන් කෙනෙකු වූ ඔහු, 1914 ජුනි 9 වන දින ගාල්ල සහ ගිංතොට අතර වෙරළ තීරයේ සිට රට අභ්යන්තරයට කිලෝමීටර කිහිපයක් දුරින් පිහිටි පියදිගම ගම්මානයේදී උපත ලැබීය. අධ්යාපනය සඳහා ඔහුව කොළඹට එවනු ලැබූ අතර, වැඩිමහල් සොහොයුරු සිරිල් බර්ට්රම් සමඟ නවාතැන් ගනිමින් මරදානේ ශාන්ත ජෝශප් විද්යාලයෙන් අධ්යාපනය ලැබීය. පසුව පොලිස් සේවයට එක්වූ ඔහු කොළඹ රථවාහන අංශයට අනුයුක්ත කරනු ලැබීය. ඔහු ගිටාරය, බෙන්ජෝව සහ වයලීනය මැනවින් වාදනය කළේය.
ඔහු කළ සැබෑ කාර්යභාරය
සංගීතමය වශයෙන් ඔහුගේ දායකත්වය කරුණු දෙකකින් පැහැදිලි කළ හැකි අතර, ඒ දෙකෙහිම වටිනාකම සුළුකොට තැකිය නොහැකිය.
පළමුවැන්න නම්, පෘතුගීසි යුගයේ සිට මුහුදුබඩ ප්රදේශවල විසූ කාපිරි සහ බර්ගර් ප්රජාවන් විසින් බොහෝදුරට පෘතුගීසි ක්රියෝල් බසින් ගායනා කරමින් රැකගෙන ආ, සමපාත නොවන (syncopated) 'තුනට-දෙක' (three-against-two) තාල රටාවෙන් යුත් 6/8 කැෆ්රින්හා රිද්මයට සිංහල පද මුසු කිරීමයි. දෙවැන්න නම්, ගීතයට සාමූහික ගායනය හෙවත් 'කෝරසය' (chorus) හඳුන්වා දීමයි. සාදයකට පමණක් සීමා වූ සංගීතයක් පොදු ජන සංගීතයක් බවට පත් කළේ මේ දෙවන කරුණයි. මන්දයත්, ගීතයේ පද නොදන්නා පිරිසකට වුව ද එක්ව ගැයිය හැක්කේ කෝරසය බැවිනි. ශ්රී ලාංකේය ලේඛනවල ඔහුව "බයිලාවේ පියා" ලෙස හඳුන්වන්නේත්, ඔහු නිර්මාණය කළ ආරය "කෝරස් බයිලා" (chorus baila) ලෙස නම් කෙරුණේත් ඒ නිසාය.
ඔහු කළ පොලිස් රැකියාව ඔහුගේ සංගීත ජීවිතයට අහඹු දෙයක් නොවීය. රථවාහන අංශයේ කොස්තාපල්වරයෙකු ලෙස සේවය කළ ඔහුට, පොලිස් තූර්ය වාදක කණ්ඩායමේ පෙළපාලි තනු නිරන්තරයෙන් ඇසෙන්නට ලැබුණු අතර, බැස්ටියන්ස් එම තනු නොමසුරුව උකහා ගත්තේය. "The Battle Hymn of the Republic" සහ "Mademoiselle from Armentières" යන තනු ද්විත්වයම බයිලා ගීත බවට පත් විය. ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයන් තවත් තනුවක් හඳුනාගෙන ඇත: එනම් හයි හූයි බබී අච්චිගේ (Hai Hui Babi Achchige) ගීතයේ ආරම්භක තනුව, 1901 දී හැරී ජේ. ලින්කන් (Harry J. Lincoln) විසින් නිර්මාණය කරන ලද Repasz Band March නමැති ඇමරිකානු තූර්ය වාදක ඛණ්ඩයෙන් උපුටා ගත්තකි. ඔහු ඉංග්රීසි බසින් ද ගායනා කළ අතර, 1940 දශකයේ කිසිදු සම්භාව්ය ගීත රචකයෙකු නොකළ අන්දමින්, කටවහරේ ඉංග්රීසි වදන් සිය සිංහල පද අතරට මුසු කිරීමට ඔහු පසුබට නොවීය.
ඒ ගීත කතා කළේ කුමක් ගැනද?
සැබෑ විප්ලවය සිදු වූයේ මෙතැනය; එය හුදෙක් සංගීතමය එකක් පමණක් නොවේ.
1940 දශකයේ සිංහල ගීතය යනු නූර්ති වේදිකාව, භක්ති ගීත, ගුවන්විදුලියෙන් අලුතින් හඳුන්වා දුන් "සරල ගී" සහ චිත්රපට පසුබිම් ගීතයි—ඒ සියල්ලම දැඩි නීතිරීතිවලට යටත් වූ, සම්භාව්ය යැයි සම්මත, මඳක් දැඩි ස්වරූපයක් ගත් ඒවා විය. එහෙත් බැස්ටියන්ස් ගීත ලිව්වේ රෝහල් කොරිඩෝවක ඇවිද යන හෙදියක් ගැනය. නෝනා මගෙ නර්ස් නෝනා (Nona Mage Nurse Nona) යනු රෝහල් වාට්ටුවක සේවය කරන වැඩකරන ගැහැනියක වෙනුවෙන් කළ උපහාරයකි; එම චරිතය සැබෑවක්ම විය. ඒ අන් කිසිවෙකු නොව, 1940 දශකයේ මුල් භාගයේ හෙදියක ලෙස සේවය කර 1944 දී සිය කුළුඳුල් දරුවා ලැබීමෙන් පසු එම වෘත්තියෙන් සමුගත් ඔහුගේම සොහොයුරිය වූ ෆෙලීෂියා ෆ්ලෝරන්ස් "ඩොලී" බැස්ටියන්ස්ය (Felicia Florence "Dolly" Bastiansz).
එසේම ඔහු අධිකරණ නඩුවක් පාදක කරගනිමින් ද ගීතයක් ලිවීය—ඒ පෙම්වතිය විසින් ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබූ එරික් බැචෝ (Eric Bacho) නම් තරුණයෙකුගේ නඩු විභාගයයි. එයින් අදහස් වන්නේ, එවැනි දේ සංගීත ශානරයක් ලෙස පිළිගැනීමට දශක ගණනාවකට පෙර, ඔහු සිය ගීතවලට අමුද්රව්ය සපයා ගත්තේ පුවත්පත්වල අපරාධ තොරතුරු පිටුවලින් බවයි. 1952 දී ඔහුගේ කණ්ඩායමේ කෝරස් ගායකයෙකු ලෙස සංගීත දිවිය ඇරඹූ ඔහුගේ ඥාති පුත්ර ඇන්ටන් ජෝන්ස්, සැබෑ පුවත් සිදුවීම් වටා බයිලා ගීත රචනා කරමින් සිය සම්පූර්ණ සංගීත දිවියම ගොඩනඟා ගත්තේ එම සංකල්පය ඔස්සේය.
ඔහුගේ සෙසු ගීත එකතුව මහා මග ඇසෙන කතාබහක් බඳුය: අයිරින් ජොසපින් (Irin Josapin), නොන්ඩි සිමයිියා (Nondi Simaiyya), යමන් බන්දෝ වෙසක් බලන්න (Yaman Bando Vesak Balanna), මුහුදේ යමු (Muhude Yamu Masun Maranna), කුස්සි අම්මා සේරා (Kussi Amma Sera), වදකහ සුද්දිය (Wadakaha Suddiya), දුප්පත් මවු කෙනෙක් (Duppath Mawu Kenek), රටක් වටිනවා (Ratak Watinawa) සහ මිතුරා (Mithura) ඒ අතර වේ. ඔහු විසින් රචනා කරන ලද ගීත කිහිපයකම හිමිකම පසුකාලීනව වෙනත් ගායකයන්ට ආරෝපණය විය—හයි හූයි බබී අච්චිගේ, යමන් බන්දෝ, රටක් වටිනවා, ලේ කිරි කරලා, අයිරින් ජොසපින්, කුස්සි අම්මා සේරා, මුහුදේ යමු මසුන් ගෙනෙන්න සහ නොන්ඩි සිමයිියා ඒ අතර වන බව විකිපීඩියාව සඳහන් කරයි. ගීතයක ලේඛනගත හිමිකමට වඩා වේගයෙන් එය ජනතාව අතර පැතිර යන විට සිදුවන්නේ එයයි.
එල්ල වූ විවේචන සහ ඉන්පසු තත්ත්වය
සම්ප්රදායික සංගීත ක්ෂේත්රය මේ කිසිවක් වෙනුවෙන් ඔහුට ප්රශංසා කළේ නැත. එක් ශ්රී ලාංකේය ලේඛකයෙකු සඳහන් කළ පරිදි, දශක ගණනාවක් පුරා බයිලාව සැලකුණේ "ව්යංගාර්ථවත් ගැරහුමකට" (implied condemnation) ලක්වූවක් වශයෙනි: ජාතික විශ්වකෝෂය වන සිංහල විශ්වකෝෂය, බයිලා-කැෆ්රින්හා සම්ප්රදාය නිර්වචනය කළේ මත්පැන් පානය කළ ස්ත්රී පුරුෂයන් උද්දීපනය කරන වේගවත් සංගීතමය නැටුම් විශේෂයක් වශයෙනි. වහල්භාවයට පත් අප්රිකානුවන් සහ පෘතුගීසි සොල්දාදුවන් අතරින් මෙම සංගීතය බිහිවීම පිළිබඳව පැවති කුලෑටි හා කුහක ආකල්පයේ සිට, තාලයකට ගැළපෙන සේ ලියූ පද සාහිත්යයක් නොවේය යන මැසිවිල්ල දක්වාත්, මේ සියල්ල 6/8 තාලයෙන් යුක්ත බැවින් ඒකාකාරී යැයි කියන සංගීතමය චෝදනාව දක්වාත් විරෝධතා විහිදී තිබිණි.
නිරන්තරයෙන් කියැවෙන, එහෙත් සත්ය නොවන එක් කරුණක් නම්, බයිලාව කිසි විටෙකත් නිල වශයෙන් තහනම් නොකෙරුණු බවයි. කිසිදු ගැසට් නිවේදනයක්, නියෝගයක් හෝ තහනමක් ඒ වෙනුවෙන් නිකුත් වූයේ නැත. එහි පැවතියේ නීතියක් අවශ්ය නොවන අවඥාව පමණි. මෙම තත්ත්වය අනපේක්ෂිත ලෙස වෙනස් වූයේ ශාස්ත්රීය පර්යේෂණයක් ඔස්සේය—ඒ රාජ්ය සාහිත්ය සම්මානයෙන් පිදුම් ලබා, මෙම සංගීත ශානරය විධිමත් අධ්යයන විෂයයක් බවට පත් කළ සුනිල් ආරියරත්නයන්ගේ බයිලා කෆිරිඤ්ඤා විමර්ශනය (An Inquiry into Baila and Kaffirinna) කෘතිය හරහාය.
බැස්ටියන්ස් 1985 ජනවාරි 10 වන දින, හැත්තෑ වන වියේදී මෙලොවින් සමුගත්තේය. එහෙත් ඒ වන විටත් මෙම සංගීත සම්ප්රදායේ පැවැත්ම සුරක්ෂිතව තිබිණි: 1970 සහ 1980 දශකවලදී ඕගන් සහ විදුලි ගිටාර් භාවිත කරමින් එම්. එස්. ප්රනාන්දු එම ආරය ඉදිරියට ගෙන ගියේය; නිති කනගරත්නම් 1967 දී දෙමළ බසින් බයිලා ගැයීම ආරම්භ කර තිබිණි; සූරියා රෙකෝඩ්ස් (Sooriya Records) විසින් මෙම ගීත විශාල ප්රමාණයක් වයිනයිල් තැටිවලට නංවා තිබිණි; දිනෙක ජාතික විශ්වකෝෂයක් විසින් නළුවන්ගේ බීමත්කම මඟින් නිර්වචනය කළ එම සංගීතය, මුළු රටම මංගල උත්සවවලදී වයන සංගීතය බවට පත්ව තිබිණි.
ඔහු සහ ඔහුගේ සහෝදර සහෝදරියන් අටදෙනාම උපත ලැබූ පියදිගම පිහිටි මුතුන්මිත්තන්ගේ නිවස, එහි විසූ ෆ්ලෝරන්ස්ගේ පුතුන්ගෙන් අවසන් සාමාජිකයා එය විකුණා වෙනත් ප්රදේශයකට යන තෙක්ම, එනම් 2024 වන තුරුම පවුලේ සන්තකයේ පැවතිණි.
මූලාශ්ර පිළිබඳ සටහනක්
බැස්ටියන්ස්ගේ චරිතාපදානය පිළිබඳ සියලුම තොරතුරු පාහේ මූලාශ්ර දෙකකට සීමා වේ: මූලාශ්ර ප්රමාණවත් නොවීම සහ ස්වාධීන පර්යේෂණ පිළිබඳ නිරන්තර අනතුරු ඇඟවීම් සහිත ඔහුගේ ඉංග්රීසි විකිපීඩියා පිටුව ඉන් එකකි. අනෙක වන්නේ ඔහුගේ ඥාති පුත්ර රොබින් කොලිත ජයසේකර විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන පවුලේ වෙබ් අඩවියයි. පියදිගම නිවසේ හැදී වැඩෙද්දී වොලීගේ සොහොයුරිය වූ සිය මවගෙන් මෙන්ම මහප්පලා, බාප්පලා සහ නැන්දලාගෙන් අසන්නට ලැබුණු කරුණු මත එය පදනම් වූ බව එහි පැහැදිලිවම සඳහන් වේ. එය අවංකවම එලෙස ලේබල් කරන ලද පවුලේ මතකයන් වන අතර, තහවුරු කරගත හැකි තැන්වලදී එය ප්රකාශිත වාර්තා සමඟ ද ගැළපේ. කිසිවෙකු ළඟ නොමැති එකම දෙය නම් නිශ්චිත දින වකවානුය: තනි තනි ගීත, පටිගත කිරීමේ සැසි සහ ඒවා නිකුත් වූ දිනයන් පිළිබඳ දින වකවානු කිසිවක් නැති තරම් වන අතර, එච්.එම්.වී. (HMV), පිලිප්ස් (Philips) සහ සූරියා (Sooriya) ලේබල් යටතේ නිකුත් වූ ඔහුගේ ගීතාවලිය පිළිබඳ නිසි නාමාවලියක් (discography) සකස් කර ඇති බවක් ද නොපෙනේ. ශ්රී ලාංකේය ජනප්රිය සංගීතයට මෙතරම් වැදගත් වූ මිනිසෙකු වෙනුවෙන් පවතින ලේඛනාගාර වාර්තා හිස් තැනකට ආසන්නය.