ඇය එවකට අට හැවිරිදි වියෙහි පසු වූවාය. ගීතය නම් කෙරුණේ මල්සේ දිලේවා නමිනි. ඒ. ජේ. කරීම්ගේ සංගීත නිර්මාණයක් වූ එම ගීතය 1950 වසරේදී විශේෂාංග වැඩසටහනක් ඔස්සේ ලංකා ගුවන්විදුලි සේවයෙන් විකාශය විය. එය ගායනා කළේ කැලණියේ සිට මැදිරියට කැඳවාගෙන ආ දැරියකි. ඇගේ මව ටවර් හෝල් නිළියක හා ගායිකාවක වූ බැවින්, එවැනි පසුබිමක හැදී වැඩුණු පවුලකට මෙය සාමාන්ය දෙයක් විය. ඉන් දශක හතකට පසුව ද ඈ ගීත පටිගත කරමින් සිටියාය. ශ්රී ලාංකේය සංගීත ක්ෂේත්රය තුළ මෙතරම් දීර්ඝ කාලීන නිර්මාණ චාරිකාවක නිරත වූවන් විරල වන අතර, මෙතරම් ළපටි වියකින් සිය ගායන දිවිය ඇරඹූ අන් කිසිවකු ද නැත.
දේශීය ලේඛකයෝ ඇයව හඳුන්වන්නේ 'සිංහල ගීයේ ස්වර්ණ ඝණ්ඨාරය' යනුවෙනි. එම අන්වර්ථ නාමය හුදු ප්රශංසාවකට වඩා ඇගේ කටහඬේ සැබෑ ස්වභාවය විදහා දක්වන විස්තරයකි. පසුබිම් ගායිකාවකට ආවේණික වූ සීමාවන් ඉක්මවා ගිය අතිවිශිෂ්ට ස්වර පරාසයක් හිමි ඇගේ කටහඬ දීප්තිමත්ය, නිරවුල්ය, එමෙන්ම ඈතට විහිදෙන සුළුය. උතුරු ඉන්දීය ශාස්ත්රීය සංගීත සම්ප්රදාය තුළ මනාව හික්මවීමෙන් ඛයාල් (Khayal) ගායනයක් රැඳවිය හැකි තරම් ශක්තිමත් වූ එම හඬ, චිත්රපට වාද්ය වෘන්දයක් හා මුසු වීමේදී ද එක හා සමානව මනහර නම්යශීලී බවක් ප්රකට කළේය.
නාමය පිළිබඳ සටහනක්
ඇගේ නම සිංහලෙන් සුජාතා අත්තනායක ලෙස ලියැවෙන අතර, ඉංග්රීසි මූලාශ්රයන්හි විවිධ සම්ප්රදායන් අනුව එය Attanayake, Aththanayaka හෝ Attanayaka ආදී වශයෙන් ආකාර කිහිපයකින් දක්නට ලැබේ. ඇගේ උපන් නම වූයේ මුදුන්කොටුව මුණසිංහ ආරච්චිගේ සුජාතා පෙරේරා ය; 'අත්තනායක' යනු ඇගේ සැමියාගේ වාසගමයි. මෙම වෙබ් අඩවිය තුළ ඇගේ පිටු නාමය (slug) සඳහා sujatha-aththanayaka භාවිත කර ඇති අතර, ඉංග්රීසි ලිපිවල ලාංකේය මාධ්ය බහුලව භාවිත කරන Attanayake යන්න යොදා ගැනිණි.
රිදී තිරයේ පසුබිම් හඬ
1950 සහ 1960 දශකවල ශ්රී ලාංකේය සිනමාව ගමන් කළේ පසුබිම් ගායනය මතය. රංගන ශිල්පිනිය තොල් සලලද්දී, ඇය වෙනුවෙන් ගී ගැයුවේ පසුබිම් ගායිකාවකි. එම යුගයේ චිත්රාගාරවල පළමු තේරීම බවට පත් වූයේ සුජාතා අත්තනායකයන්ය. ඇගේ සිනමා පසුබිම් ගායන ප්රවිෂ්ටය සනිටුහන් වූයේ 1956 දී, ඇගේ දහහතර වන වියේදී එස්. එම්. නායගම්ගේ සොහොයුරෝ චිත්රපටයෙනි. එතැන් පටන් ඇගේ ගායන ගමන නොනැවතී ඉදිරියටම ඇදිණි.
ඇය සිනමාව වෙනුවෙන් ගීත කොපමණ සංඛ්යාවක් පටිගත කළා ද යන්න විවිධ ලාංකේය මූලාශ්රයන්හි විවිධ අයුරින් දැක්වෙන හෙයින්, එක් නිශ්චිත සංඛ්යාවක් සඳහන් කරනවාට වඩා එම පරාසය ඉදිරිපත් කිරීම වඩාත් නිවැරදිය. ඉංග්රීසි විකිපීඩියාවට අනුව ඇය සිංහල චිත්රපට 400කට ආසන්න සංඛ්යාවකට සහ දෙමළ චිත්රපට 20කට ගී ගයා ඇත. සන්ඩේ ටයිම්ස් (Sunday Times) පුවත්පත දක්වන්නේ සිංහල චිත්රපට 350කට වැඩි ප්රමාණයකට සහ දෙමළ චිත්රපට 19කට බවයි. 2008 වසරේ සන්ඩේ ඔබ්සර්වර් (Sunday Observer) පුවත්පත එම සංඛ්යාව පිළිවෙළින් 352ක් සහ 19ක් ලෙස වාර්තා කළේය. ඇය ගැයූ සමස්ත ගීත සංඛ්යාව "දහසකට අධික" සරල ගීතවල සිට සිංහල ගීත හයදහසක් දක්වා විවිධ අගයන්ගෙන් සඳහන් වන නමුදු, එවැනි අගයන් ගණිතමය දත්තවලට වඩා ජනප්රවාදමය කටකතා ලෙස සැලකීම යෙහෙකි. කෙසේ වෙතත් නිසැකවම කිව හැක්කේ, දශක සතරක් පුරා චිත්රපට සිය ගණනක් සඳහා ඈ ගායනයෙන් දායක වූ බවත්, එය මෙරට අන් කිසිදු ගායිකාවකට නොදෙවෙනි වාර්තාවක් බවත්ය.
ඇගේ අමරණීය ගීතාවලිය පිළිබඳ කිසිදු විවාදයක් නැත. පරසතු මල් චිත්රපටයේ එන පරවුණු මල් වල, ජීවන විල මැද, කල්යාණි ගංගා චිත්රපටයේ එන පුතුනේ මේ අහගන්න පුතුනේ, ගුවන් තොටිල්ලේ, ඔංචිල්ලා තොටිලි කොයින්දෝ, හෘදේ රස මාළිගේ, පුංචි දවස්වල, සැකය චිත්රපටයේ එන සඳ රැජිණියනේ ආදිය ඊට නිදසුන් කිහිපයකි. එසේම එකල විසූ ප්රමුඛ පෙළේ සෑම පිරිමි ගායකයෙකු සමඟම පාහේ ඇය යුග ගී ගැයුවාය — එච්. ආර්. ජෝතිපාල සමඟ ඝන අන්ධකාරයෙන් මිදී, නාරද දිසාසේකර සමඟ පුෂ්ප මකරන්දය මාගේ, ආර්. මුත්තුසාමි සමඟ පිරුණා හද සන්තානේ සහ මධුර යාමේ, අබේවර්ධන බාලසූරිය සමඟ බොඳ මීදුම් කඳුරැල්ලේ මෙන්ම අමරදේව, වික්ටර් රත්නායක සහ සනත් නන්දසිරි යන ප්රවීණයන් සමඟ ගැයූ යුග ගායනා ද ඒ අතර වෙයි.
ඇගේ සුවිශේෂී කාර්යශූරත්වය විදහාපාන, නිරතුරුව කියැවෙන එක් සුවිශේෂී පුවතක් මෙහිලා සඳහන් කිරීම වටී: ඇය එක් දිනක් තුළ කඳාන එස්. පී. එම්. (S.P.M.) චිත්රාගාරය, හැඳල විජය චිත්රාගාරය, කැලණිය විශ්වවිද්යාල මැදිරිය සහ ලංකා චිත්රාගාරය අතර ගමන් කරමින් වෙනස් චිත්රපට සතරක් සඳහා පසුබිම් ගීත පටිගත කළාය.
ඇයට සම්මාන හිමිවීම ඇරඹුණේ මුල් අවධියේදීමය. 1965 දී යටගිය දවස චිත්රපටයේ දුක එන කල ගීතය වෙනුවෙන් හොඳම ගායිකාවට හිමි ස්වර්ණ සංඛ සම්මානයත්, 1966 දී පරවුණු මල් වල ගීතය වෙනුවෙන් ස්වර්ණ සංඛ සහ සරසවිය සම්මාන ද්විත්වයත් ඇය දිනාගත්තාය. 1974 දී පුතුනේ මේ අහගන්න ගීතය උදෙසා හොඳම පසුබිම් ගායිකාව සහ ජනප්රියම ගායිකාව යන සරසවිය සම්මාන ද්විත්වයෙන්ම පිදුම් ලැබුවාය. 2016 වසරේදී සිනමාවට කළ සුවිශේෂී මෙහෙවර උදෙසා සරසවිය රණතිසර සම්මානය ඇයට පිරිනැමිණි. තමන්ට හිමි විය යුතු යැයි විශ්වාස කළ සම්මාන තමන්ගෙන් ගිලිහී ගිය බවත් — විශේෂයෙන්ම 1969 සරසවිය උළෙලේදී සඳ රැජිණියනේ ගීතය ඉන් එකක් ලෙස සඳහන් කරමින් — එකල සම්මාන විනිශ්චය මණ්ඩල සැමවිටම කුසලතාව මත පමණක් පදනම් නොවූ බවත් ඇය ප්රසිද්ධියේ සහ නොබියව ප්රකාශ කර ඇත.
භාෂා නවයක් සහ ශාස්ත්රීය ශික්ෂණය
ඇගේ සිනමා පසුබිම් ගායන දිවියේ පදනම වූයේ විධිමත් හා ගැඹුරු සංගීත අධ්යාපනයකි. රජයේ ලලිත කලායතනයෙන් සහ රජයේ සංගීත විද්යාලයෙන් මූලික සංගීත අධ්යාපනය ලැබූ ඇය, 1967 දී ඉන්දියාවේ ලක්නව්හි භාත්ඛණ්ඩේ සංගීත විද්යාපීඨයට ඇතුළත්ව ගායනය සහ සිතාරය පිළිබඳ විශාරද සහ පශ්චාත් උපාධි (නිපුණ) විභාග සමත් වූවාය. හාමෝනියම්, සිතාරය ඇතුළු සංගීත භාණ්ඩ රැසක් වාදනය කිරීමේ හැකියාව හිමි ඇය, ක්ෂණිකව ස්වර ප්රස්තාර ලිවීමේ දක්ෂතාවක් දැක්වූ අතර ශ්රීමතී රාසදාරි යටතේ කථක් නැටුම් කලාව ද හැදෑරුවාය. පෙරළා දිවයිනට පැමිණි පසු ලංකා ගුවන්විදුලි සේවයට එක්වූ ඇය, මෙරට ගුවන්විදුලිය ඔස්සේ උත්තර භාරතීය ශාස්ත්රීය සංගීත වැඩසටහන් ඉදිරිපත් කළ එකම කාන්තා ශිල්පිනිය ලෙස ප්රකට වූවාය. 1979 දී ශ්රී ලංකා ගුවන්විදුලි සංස්ථාව පැවැත්වූ සරල ගී ශ්රේණිගත කිරීමේ පරීක්ෂණයේදී, ඊට පෙනී සිටි සියලුම ගායක ගායිකාවන් අභිබවා ප්රථම ස්ථානය දිනා ගැනීමට ඇය සමත් වූවාය.
ඇගේ සැබෑ අසාමාන්ය කුසලතාව විදහා දැක්වුණේ භාෂා ප්රවීණත්වය තුළිනි. සිංහල සහ දෙමළ භාෂාවන්ට අමතරව හින්දි, උර්දු, තෙළිඟු, මලයාලම්, මරාති, ගුජරාටි, බෙංගාලි, නේපාලි සහ ඉංග්රීසි යන භාෂාවලින් ද ඇය ගී ගැයූ අතර, මූලාශ්රවලට අනුව එම සංඛ්යාව භාෂා අටක් හෝ නවයක් ලෙස දැක්වේ. 1958 දී බාල් සඛා (Bal Sakha) ගුවන්විදුලි වැඩසටහන වෙනුවෙන් හින්දි ගීතයක් පටිගත කළ ප්රථම සිංහල ගායිකාව වූයේ ඇයයි. 1980 දී ශ්රී ලංකාවේ සංචාරයක නිරත වූ නේපාලයේ බිරේන්ද්ර රජු සහ ඓශ්වර්යා රැජින (විම්ලා රැජින) වෙනුවෙන් ජනාධිපති මන්දිරයේදී සුභ කාමනා නේපාල ගීතය ගැයූ ඇය, ආසියානු හින්දි සේවය ඔස්සේ නේපාල ගීතයක් ගැයූ ප්රථම සිංහල ගායිකාව ලෙස ද සඳහන් වේ. බම්බලපිටියේදී ස්වරම් (Swaram) නමින් තනි දෙමළ ගී ප්රසංගයක් ද, මරදානේදී ඉලම්පිරෙයි ගීතංගල් (Ilampirai Geethangal) නමින් ඉස්ලාමීය ගී ප්රසංගයක් ද පැවැත්වූ ඇයව, ශ්රී ලංකා මුස්ලිම් කලාකරුවන්ගේ පෙරමුණ විසින් පන් මයි කෝකිලම් (Pan Mai Kokilam - බහුභාෂා කෝකිලාවිය) යන ගෞරව නාමයෙන් පිදුම් ලැබුවාය.
මේ සියල්ලටම සමගාමීව ඇය ගුරුවරියක මෙන්ම පරිපාලන නිලධාරිනියක ලෙස ද කටයුතු කළාය: කළුතර ගුරු අභ්යාස විද්යාලයේ කථිකාචාර්යවරියක ලෙස සේවය කළ ඇය, පසුව අධ්යාපන අමාත්යාංශයේ සෞන්දර්ය අධ්යාපන සහකාර අධ්යක්ෂිකාවක හා අනතුරුව සෞන්දර්ය අධ්යාපන අධ්යක්ෂිකාවක ලෙස ද සේවය කළාය.
සංගීත අධ්යක්ෂ ධුරයට පත් ප්රථම කාන්තාව
හුදු ගීත නාමාවලිවලින් ඔබ්බට ඇගේ නාමය ඉතිහාස පොතෙහි රන් අකුරින් ලියැවෙන සුවිශේෂී කාර්යය ඇය සිදු කළේ 1975 දීය. ඒ, හරියට හරි චිත්රපටයේ සංගීතය නිර්මාණය කරමින් ශ්රී ලංකාවේ ප්රථම කාන්තා චිත්රපට සංගීත අධ්යක්ෂිකාව බවට පත්වීමෙනි. පසුව ඇය සඳ කිඳුරු චිත්රපටයේ ද සංගීත අධ්යක්ෂණය කළාය.
එය එකල කෙතරම් අසීරු හා විප්ලවීය කර්තව්යයක් වීදැයි මොහොතක් සිතා බැලීම වටී. 1970 දශකයේ සිංහල සිනමා සංගීතය මුළුමනින්ම පාහේ පිරිමි ඒකාධිකාරයක් විය. ඔවුහු එකම ආයතනවලින් ශිල්ප හදාරා, එකම චිත්රාගාර අතර සැරිසැරූහ. කාන්තාවන් ගායනයෙහි යෙදුණු අතර, ඔවුන් ගැයිය යුත්තේ කුමක්දැයි තීරණය කළේ පිරිමින් විසිනි. පසුබිම් ගායිකාවක තමන්ගේම සංගීත නිර්මාණයක් හා ස්වර ප්රස්තාර රැගෙන පැමිණෙනු ඇතැයි සිනමා ක්ෂේත්රය කිසිසේත් අපේක්ෂා නොකළ යුගයක ඇය එම බාධකය බිඳ දැමුවාය. ඇය එම නිර්මාණශීලී කාර්යය නොනවත්වා ඉදිරියට ගෙන ගියාය: 2016 දී ශ්රී ලංකා පොලිස් තේමා ගීතයේ සංගීත අධ්යක්ෂණය සිදු කළ ඇය — ඇගේ පියා ද පොලිස් සැරයන්වරයකු විය — පසුව පොලිස් විශේෂ කාර්ය බලකායේ (STF) තේමා ගීතය ද නිර්මාණය කළාය.
නික්මයාම සහ යළි සම්ප්රාප්තිය
1992 වසරේදී හමුදා නිලධාරියකු වූ ඇගේ පුත් කපිතාන් චානක සංජීව අත්තනායක පූනරීන් සටනේදී දිවි පිදුවේය. ඒ වන විට ඇය ඕස්ට්රේලියාවේ මෙල්බර්න් නුවර ප්රසංගයකට සහභාගි වෙමින් සිටියාය. එම දරාගත නොහැකි ශෝකයෙන් ඇය ගායනයෙන් සමුගෙන, සුදු පැහැති සාරි පමණක් ඇඳීමට පටන් ගත් අතර, ශ්රී ලංකාවෙන් නික්ම එක්සත් ජනපදය බලා පිටත්ව ගියාය; ඇය රට හැර ගිය වසර පිළිබඳ මූලාශ්රවල 1992 සහ 2002 ලෙස වෙනස් වාර්තා දක්නට ලැබේ. පුතුගේ පළමු ගුණානුස්මරණය වෙනුවෙන් ඇය යුද බිම කඳුළක් නමින් ගීත කැසට් පටයක් නිකුත් කළාය. ඉන්පසු ත්රිවිධ හමුදාව ඇයට අවස්ථා ගණනාවකදීම ගෞරව සම්මාන පුද කළ අතර, විශේෂයෙන්ම ඇයව 'වීර මාතා' යන ගෞරව නාමයෙන් පිදුම් ලැබුවාය.
කලකට පසු ඇය යළිත් වේදිකාවට පිවිසියාය. ඇගේ ප්රථම ඒකපුද්ගල ප්රසංගය වූයේ 1974 දී පැවති ඇසි මිහිර ප්රසංගයයි; ඉන් වසර හතළිහකට පමණ පසු, 2012–13 වකවානුවේදී නෙළුම් පොකුණ රඟහලේදී පිරී ඉතිරී ගිය ප්රේක්ෂකාගාරයක් හමුවේ ඇය ජීවන විල මැද ප්රසංගය පැවැත්වූවාය. 2017 නොවැම්බරයේදී, ඇගේ හැත්තෑපස් වන ජන්ම දිනය නිමිත්තෙන් සුජාතා අත්තනායක දිවිසිරිත චරිතාපදාන ග්රන්ථය සහ ඇගේ ගීත ඇතුළත් සංයුක්ත තැටියක් එළිදැක්විණි. 2019 දෙසැම්බරයේදී සෞන්දර්ය කලා විශ්වවිද්යාලය මගින් ඇයට ගෞරව ආචාර්ය උපාධියක් පිරිනමන ලද අතර, එය පිරිනමන ලද්දේ දශක ගණනාවකට පෙර ඇය සමඟ කොහෝ කොහෝ ගීතය පටිගත කළ එම විශ්වවිද්යාලයේ කුලපති මහාචාර්ය සනත් නන්දසිරි විසිනි. ඇය ටවර් හෝල් යුගයේ නූර්ති ගීත සියයක් නිවැරදි ස්වර ප්රස්තාර සහිතව සංග්රහ කරමින් ග්රන්ථයක් ද සම්පාදනය කළාය — තම මවගෙන් උරුම වූ ඒ නූර්ති ගීතාවලිය වෙනත් කිසිදු තැනකින් සොයා ගැනීමට නොහැකි වන ගුරු පරපුර උදෙසා ඇය එම අමිල සේවය ඉටු කළාය.