1974 දී, කොළඹ විසූ මාර්සි පෙරේරා නම් සංගීත කණ්ඩායම් නායකයා, වසර දෙකක් පැරණි සිය 'ද එක්ස්-පෙරිමන්ට්ස්' (The X-periments) කණ්ඩායම අලුතින් නීතිඥවරයෙකු ලෙස සුදුසුකම් ලබා සිටි තරුණයෙකුට විකුණා දැමීය. බැලූ බැල්මට එය තරමක් අසාමාන්ය ගනුදෙනුවක් විය. 1970 දශකයේ මැද භාගයේ ශ්රී ලංකාවේ සංගීත කණ්ඩායම් ක්ෂේත්රය පැවතියේ ණයට ගත් උපකරණ සහ සහෘද හිතෛෂීභාවය මත ය: බහු-නාලිකා මික්සර් (multi-channel mixers) නොතිබූ අතර, ගීතයක පදමාලාව දැනගැනීමට ඇති එකම මඟ වූයේ තැටියකට යළි යළිත් සවන් දීම පමණි. එසේම එසමයේ සංගීතඥයන් තවමත් උපහාසයෙන් යුතුව "සුළඟින් වායුසමනය වූ" (wind-conditioned) බව පවසන වෑන් රථ ද ඊට අයත් විය. කෙසේ වෙතත්, එම ගැනුම්කරු සිය නීතිඥ වෘත්තිය අත්හැර දැමුවේය. අඩ සියවසකට පසු, අද එම කණ්ඩායමේ නාමයත් ඔහුගේ නාමයත් එකම අර්ථයක් ගෙන දෙයි.
කණ්ඩායමක හිමිකාරිත්වය වෙනස් වීම
සොහාන් වීරසිංහ එක්ස්-පෙරිමන්ට්ස් කණ්ඩායමේ නායකත්වයට පත්වූ ආකාරය පිළිබඳ විස්තර එකිනෙකට වෙනස් වන අතර, එම වෙනස සඟවාලනවාට වඩා අවධානයට ලක් කිරීම වැදගත් වේ. 2011 දී ඔහු සමඟ පැවති සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී Sunday Times පුවත්පත එය සරල හිමිකාරිත්ව පැවරීමක් ලෙස දක්වයි; එනම් 1974 දී මාර්සි පෙරේරා විසින් වසර දෙකක් පැරණි එම කණ්ඩායම ඔහුට විකුණූ බවයි. එහෙත් The Island පුවත්පතේ පළවූ චරිතාපදාන සටහනක දැක්වෙන්නේ එය කණ්ඩායමක් අලුතින් පිහිටුවීමක් ලෙස ය — හැත්තෑව දශකයේ මැද භාගයේදී 'ඔබ්සර්වර්' (Observer) කුසලතා තරගය ජයග්රහණය කිරීමෙන් පසු ඔහු 'සොහාන් ඇන්ඩ් ද එක්ස්-පෙරිමන්ට්ස්' (Sohan & The X'Periments) නමින් සිය සංගීත කණ්ඩායම ආරම්භ කළ බව එහි සඳහන් වේ. හිමිකරු මෙන්ම ගමන් මඟ ද වෙනස් වූ සංගීත කණ්ඩායමක් සම්බන්ධයෙන් මෙම ආකාර දෙකෙන්ම අර්ථ දැක්විය හැකි බැවින් මේ දෙකෙහිම යම් සත්යතාවක් තිබිය හැකි නමුත්, කිසිදු මූලාශ්රයකින් මෙම පරස්පරතාව සම්මුතිගත කර නැත.
එහෙත් කිසිවෙකුගේත් විවාදයකට ලක් නොවන කරුණ නම් ඔහුගේ ගමන් මඟයි. වීරසිංහ යනු ඒ වෙනුවට විනෝදාස්වාද ක්ෂේත්රය තෝරාගත් නීතිඥවරයෙකි; ඔහු විසින් මෙහෙයවන ලද සංගීත කණ්ඩායම දශක ගණනාවක් පුරා කොළඹ සජීවී සංගීත ක්ෂේත්රයේ ප්රමුඛතම ස්ථාවර බලවේගය බවට පත් විය.
සංගීත වටය
සිය මුල් යුගය ගැන කතාබහ කරන විට ඔහු සඳහන් කරන ස්ථාන, අද වන විට අභාවයට ගොස් ඇති අතීත කොළඹ නගරයේ සිතියමක් බඳු ය: ආකාශ කඩේ (Akasa Kade), බ්ලූ ලෙපර්ඩ් (Blue Leopard), කොකොනට් ග්රෝව් (Coconut Grove) මෙන්ම 'සන්ඩවුන් ඩාන්ස්' (sundown dance) නමැති සන්ධ්යා නැටුම් සාද සම්ප්රදාය ද ඊට අයත් වේ — එය මුළුමහත් පරම්පරාවකටම නර්තනයේ යෙදී, රාත්රිය වැඩි වීමට පෙර නිසි වේලාවට නිවෙස් බලා යාමට ඉඩ සැලසූ සන්ධ්යා භාගයේ පැවති උත්සවයකි. ශ්රී ලාංකේය සංගීත කණ්ඩායම් යුගය රඳා පැවතුණේ මෙකී වටරවුම මත ය: තැටි අලෙවියට වඩා හෝටල් උත්සව ශාලා, රාත්රී සමාජශාලා සහ පෞද්ගලික සාද කේන්ද්ර කරගත් මෙම ප්රසංගවලදී, එකම ගීත පෙළක් තුළ බටහිර ප්රතිනිර්මාණ ගීත, ස්වතන්ත්ර ඉංග්රීසි ගීත සහ සිංහල ගීත එකට මුසු කර ඉදිරිපත් කෙරිණි.
මෙම සංගීත චාරිකාව විදෙස් රටවල් කරා ද විහිදී ගියේය. ඕමානයේ මස්කට් ඉන්ටර්කොන්ටිනෙන්ටල් හෝටලයේ (Hotel Muscat InterContinental) පස් වසරක නේවාසික සංගීත කණ්ඩායම ලෙස සේවය කළ ඔවුහු, එතැන් පටන් ඕස්ට්රේලියාව, කැනඩාව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ මැදපෙරදිග ඇතුළු ශ්රී ලාංකික ඩයස්පෝරාව වෙසෙන රටවල් රැසක ප්රසංග පැවැත්වූහ. 1993 වසරේදී, එවකට මෙරට ප්රමුඛතම සංගීත කණ්ඩායම් දෙක වූ එක්ස්-පෙරිමන්ට්ස් සහ ජිප්සීස් (The Gypsies), බණ්ඩාරනායක අනුස්මරණ ජාත්යන්තර සම්මන්ත්රණ ශාලාවේ (BMICH) පැවති අලුත් අවුරුදු උදාව නිමිති කරගත් රාත්රී භෝජන සංග්රහය සහ නර්තන සාදය සඳහා ස්ථාවර ගාස්තුවකින් තොරව ලාභ බෙදාගැනීමේ පදනම මත සහභාගි කරවා ගැනීමට හැකි විය — එය එකල මෙම කණ්ඩායම් දෙකම සංගීත ක්ෂේත්රය තුළ කෙතරම් දැවැන්ත ස්ථානයක් හිමිකරගෙන සිටියේද යන්නට කදිම සාක්ෂියකි.
Whispers in the Sand
ඔහුගේ ප්රථම ස්වතන්ත්ර ඉංග්රීසි ගීත නිර්මාණය වූ "Whispers in the Sand", 1993 අයිලන්ඩ් මියුසික් සම්මාන උළෙලේදී (Island Music Awards) වසරේ විශිෂ්ටතම ගීතය ලෙස සම්මානයට පාත්ර වූ අතර, ඔහුගේ කලා දිවිය පිළිබඳ කතාබහේදී අදටත් මුලින්ම සිහිපත් කෙරෙන ගීතය එයයි. ප්රේක්ෂකයන් නිරන්තරයෙන් ඉල්ලා සිටින ඔහුගේ ජනප්රිය සිංහල ගීතය වන, පොදුවේ ආදරේ නමින් හැඳින්වෙන ඔබ මුලින් දුටුව දින මා ගීතය ද ඒ හා සමානවම වැදගත් තැනක් ගනී.
ටොරනා මියුසික් බොක්ස් (Torana Music Box) වෙනුවෙන් 2001 දී නිකුත් කළ කණ්ඩායමේ සංයුක්ත තැටිය නම් කෙරුණේ ද එම ගීතයේ නමිනි. ගීත දහසයකින් සමන්විත ආදරේ ඇල්බමය, සියවස් මාරුව පැවති සමයේ කොළඹ සංගීත කණ්ඩායම් ක්ෂේත්රයේ හරස්කඩක් මැනවින් නිරූපණය කරයි: සංගීත අධ්යක්ෂණයෙන් ෂෝබි පෙරේරා එක්වූ මෙහි නිරෝෂා විරාජිනී, කොරින් අල්මේදා, සුරේෂිණී වනිගසූරිය, රොනී ලීච්, අයෝනා ද සිල්වා සහ රජීව් සෙබස්තියන් ආරාධිත ගායනයෙන් දායක වූහ. ඊට ලංකාවේ කොල්ලෝ, මහ මුහුද සහ රළ බිඳු වැනි ගීත ඇතුළත් වූ අතර, ඉන් ගීත කිහිපයකම පද රචනය මෙන්ම සංගීත නිර්මාණය ද සිදු කරන ලද්දේ වීරසිංහ විසිනි.
මෑතකාලීනව ඔහු රූපවාහිනී සංගීත වැඩසටහන් රැසකට එක්ව ඇති අතර, සිඩ්නි චන්ද්රසේකරයන්ගේ පද රචනයෙන් යුත් 'ගම්මැද්ද' ග්රාමීය සංවර්ධන ව්යාපෘතියේ තේමා ගීතය වූ නැගිටිමු ශ්රී ලංකා ගීතය ද ඔහු විසින් ගායනා කරන ලද්දකි.
ලේඛනගත නොවූ ඉතිහාසය
මූලාශ්ර සීමිත වීම හේතුවෙන් මෙය කෙටි ලිපියක් බවට පත්ව තිබේ. සොහාන් වීරසිංහ පිළිබඳව කිසිදු භාෂාවකින් විකිපීඩියා ලිපියක් හෝ ප්රකාශිත චරිතාපදානයක් නොමැති අතර, ලබාගත හැකි කිසිදු මූලාශ්රයකින් තහවුරු කරගත හැකි උපන් වර්ෂයක් ද නැත — ශ්රී ලාංකේය සංගීත කණ්ඩායම් යුගයේ සංගීතඥයන් බොහෝ දෙනෙකු මුහුණ දෙන පොදු තත්ත්වය මෙයයි. ඔවුන්ගේ කලා දිවිය දිගහැරුණේ පුවත්පත් පිටු මත නොව හෝටල් උත්සව ශාලා තුළ වන අතර, ඔවුන්ගේ නිර්මාණ කැසට් පට මඟින් නිකුත් කළ කුඩා පරිමාණයේ නිෂ්පාදන ආයතන සතුව කිසිදු ලේඛනාගාරයක් (archive) නොවීය.
එය අනුමානවලින් පුරවනවාට වඩා එලෙසම සඳහන් කළ යුතු හිඩැසකි. 1970 සහ 1980 දශකවල කොළඹ සංගීත කණ්ඩායම් ක්ෂේත්රය යනු ශ්රී ලාංකේය ජනප්රිය සංගීත ඉතිහාසයේ අවම වශයෙන් ලේඛනගත වී ඇති පරිච්ඡේදයකි; ආරම්භයේ පටන්ම එහි කේන්ද්රයේ රැඳෙමින් අදටත් ක්රියාකාරීව සිටින සොහාන් වීරසිංහ යනු එම අතීතය නිවැරදිව ලේඛනගත කළ හැකි සීමිත පිරිස අතරින් ප්රමුඛයෙකි.