1950 දශකයේ මුල් භාගයේ ලාංකික පාසල් දරුවන් සිනමාහල්වලට ගොස් නැරඹූ සිංහල චිත්රපටවල ගීත ගායනා කළේ සිංහල වචන නිවැරදිව උච්චාරණය කිරීමට පවා නොහැකි වූ ජික්කි, ඒ. එම්. රාජා, පී. සුශීලා වැනි ඉන්දීය ගායක ගායිකාවන් විසිනි. එකල ලංකාවේ චිත්රාගාර නොතිබූ බැවින් චිත්රපට නිර්මාණය වූයේ මදුරාසියේ ය; එම ගීත ද හින්දි සහ දෙමළ තනු අනුසාරයෙන් නිමැවිණි. ඒ ප්රේක්ෂකාගාරය තුළ, වයස අවුරුදු දොළහේදීම සිය ප්රථම තනුව නිර්මාණය කර තිබූ හලාවත කොලු ගැටයෙක් ද විය. සිංහල සංගීතයට සිසිර සේනාරත්නගෙන් සිදු වූ දායකත්වය එක් වැකියකින් පැවසිය හැකි ය: ඔහු තමන්ගේ ම වූ ස්වතන්ත්ර තනු නිර්මාණය කළේ ය.
සිව්වන පන්තියේදීම සප්ත ස්වර ගැයූ දරුවා
ඔහු 1935 මාර්තු 29 වන දින හලාවතදී උපන්නේ ය. ඔහුට තුන් මසක් වන විට මව වූ ලීලාවතී මල්ලිකාආරච්චි මියගිය අතර, පියා වූ හෙන්රි සොලමන් සේනාරත්න දෙවන විවාහයක් කරගත් බැවින්, ඔහු හැදී වැඩුණේ ආයුර්වේද වෛද්යවරයකු වූ සිය මුත්තණුවන්ගේ සෙවණේ ය. ඔහු මූලික අධ්යාපනය ලැබුවේ හලාවත ශාන්ත මේරි විද්යාලයෙනි; ඉන්පසු මරදාන මධ්ය මහා විද්යාලයෙන් සහ කොළඹ නාලන්දා විද්යාලයෙන් අධ්යාපනය ලැබී ය.
ඔහුගේ ළමා කාලය පිළිබඳ ලියැවුණු සිංහල මූලාශ්ර සියල්ලෙහි ම එක ම කරුණක් අවධාරණය කෙරෙයි: එනම්, පාසලේ සිව්වන වසරේදී ඔහුට සප්ත ස්වරය නියමිත ශ්රැතියට අනුව නිවැරදිව ගැයීමට හැකි වූ බවත්, ඔහුගේ සංගීත ශ්රවණ කුසලතාව හඳුනාගැනුණේ ඒ මඟින් බවත් ය. ඔහුට අවශ්ය වූයේ කෙටිකතාකරුවකු සහ නළුවකු වීමට ය. එහෙත් ඔහුගේ මියුරු කටහඬ ඒ ගමන වෙනස් කළේ ය. රජයේ සංගීත විද්යාලයට ඇතුළත් වූ ඔහු ගුවන්විදුලියෙන් ගී ගැයූ අතර, වයස අවුරුදු දොළහේදී සිය මුල් ම ගීතය රචනා කර තනුව ද නිර්මාණය කළේ ය — ඒ වෙනත් ගායකයකු වූ ධර්මදාස වල්පොල වෙනුවෙනි.
දහහතර හැවිරිදි වියේදී, ටී. එෆ්. ලතීෆ් සහ සිනමාකරු සිරිසේන විමලවීර හරහා ඔහුට ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් හඳුනාගැනීමට ලැබිණි. එම හමුවීම ඔහුගේ ඉදිරි වසර හැටක ජීවිතය තීරණය කළේ ය.
පොඩි පුතා, ඉන්පසු රේඛාව
ඔහුගේ ප්රථම චිත්රපට පසුබිම් ගීතය වූයේ 1955 වසරේ පොඩි පුතා චිත්රපටය වෙනුවෙන් ගැයූ මේ ලෝකේ නවාතැනවේ ගීතයයි. ඊළඟ වසරේදී ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් සිනමා කණ්ඩායම චිත්රාගාරයෙන් බැහැරට ගෙන ගොස් සැබෑ ශ්රී ලාංකේය අනන්යතාවක් සහිත සිනමාවක සමාරම්භය සනිටුහන් කළ රේඛාව චිත්රපටය ගම්බද පරිසරයක රූගත කළේ ය. එහිදී සේනාරත්න ඕළු නෙළුම් නෙරිය රඟාලා ගීතය ගැයී ය. අදටත් ඔහුගේ නම ඇසූ සැණින් කාගේත් මතකයට නැඟෙන්නේ එම ගීතයයි.
ඔහු 1950 සහ 1960 දශක පුරා ම චිත්රපට සඳහා දිගට ම ගී ගැයී ය — සිරකරුවා (1957), එකමත් එක රටක (1958), මා ආලය කළ තරුණිය, ගැහැනු ගැට සහ හදිසි විවාහය (1959), වන මල (1960), ජීවිත පූජාව (1961), දස්කොන් (1962), සිට 1969 වසරේ ගොළු හදවත දක්වා චිත්රපට රැසක් ඊට අයත් විය. සිරකරුවා චිත්රපටයෙන් ළමා මනසට අතිශයින් සමීප වූ ටිකිරි ටිකිරි ටිකිරි ලියා ගීතය ද, ගැහැනු ගැට චිත්රපටයෙන් නැළවිලි ගීතයක් වූ රන්වලා තොටිල්ලේ ගීතය ද බිහි විය.
ඔහු කිසිදා විශාල වශයෙන් ගීත ගායනා නොකළේ ය — ඔහු ගැයූ මුළු ගීත සංඛ්යාව සීමිත වුව ද, ඒ කිසිදු ගීතයක නැවුම් බව අද දක්වා වියැකී ගොස් නැතැයි සන්ඩේ ඔබ්සර්වර් (Sunday Observer) පුවත්පතේ විචාරකයකු සටහන් කර තිබිණි. එසේ ම, සිය සමස්ත ගායන දිවිය පුරා ම ඔහු යුග ගීත ගැයුවේ එක් සහකාරියක සමඟ පමණක් බව ද ලාංකික වාර්තාවල සඳහන් වේ.
ස්වතන්ත්ර තනු නිර්මාණ
එම සහකාරිය වූයේ ඉන්ද්රාණි විජේබණ්ඩාර ය. ඔවුන් හමුවූයේ රේඛාව චිත්රපටයේ සංගීත පටිගත කිරීම් සඳහා මදුරාසිය බලා පියාසර කළ එයාර් සිලෝන් (Air Ceylon) ගුවන් යානයේදී ය. ඔවුහු 1962 මැයි 31 වන දින විවාහ වූහ. 1957 සිට ඉදිරියට ඇය ගැයූ සෑම ගීතයකට ම පාහේ තනු නිර්මාණය කළේ සිසිර විසිනි.
ඔවුන් දෙදෙනා අදටත් සහෘද මතකයේ රැඳී සිටීමට ප්රධාන ම හේතුව ඔවුන්ගේ ඒකාබද්ධ නිර්මාණ සම්ප්රදායයි. 1950 ගණන්වල සිංහල සංගීතයේ නව යුගයක් ඇරඹූ සුසංයෝගය ලෙස ලාංකික ලේඛකයෝ සිසිර–ඉන්ද්රාණි යුගලය හඳුන්වති. එහි මූලධර්මය ඉතා සරල විය: එනම්, ණයට ගත් තනුවලට වචන ඔබ්බවා ගීත තැනීම සාමාන්ය සිරිතක්ව පැවති යුගයක, සිංහල වචන සඳහා ම ගැළපෙන ස්වතන්ත්ර සිංහල තනු නිර්මාණය කර, ස්වදේශික හඬින් ඒවා ගායනා කිරීමයි. ඔහු විසින් ම පද රචනය සහ තනු නිර්මාණය කරන ලද ගයා ගීතයන් ගමේ වෙල් එළියේ; එම යුගයේ ම තරුණ පරපුර ආකර්ෂණය කරගත් ගොළු හදවත නවකතාව රචනා කළ කරුණාසේන ජයලත්ගේ පද රචනයක් වූ නුහුරු නුපුරුදු රහස පිළිබඳ මිහිර ආවා; පිදුරු සෙවිලි කළ පැල්පතේ; කරුණාරත්න අබේසේකරයන්ගේ පද රචනයක් වූ නීල ජලාසේ රඟනා; ආලෝකේ පතුරා; ඈත අහසේ; හඳපානේ මල් පිපුණා; සල් සපු මල්; සහ මංගල මල් දම වැනි සදාතනික ගීත බිහි වූයේ ඒ තුළිනි.
ඔවුන්ගේ ගීතාවලියෙන් වැඩි ප්රමාණයක් දරුවන් විසින් මෙන්ම දරුවන් වෙනුවෙන් ද ගායනා කෙරුණු අතර, නූතන සිංහල ළමා ගීත සම්ප්රදාය ගොඩනැඟීමේ ගෞරවය නිරතුරුව ම හිමිවන්නේ මේ යුවළට ය. ඔවුන්ට පෙර ඉතා අල්පව පැවති මෙම ගීත එකතුව, පසුව පාසල් විෂය මාලාවන්හි සහ ළමා ලෝකයේ අත්යවශ්ය අංගයක් බවට පත් විය.
ඔහු එච්. ආර්. ජෝතිපාල සහ ඇන්ජලින් ගුණතිලක ඇතුළු අනෙකුත් ගායක ගායිකාවන් වෙනුවෙන් ද ගීත පද රචනා කළේ ය.
හඳපාන සහ සම්මාන
1965 දී ඔහු පටිගත කිරීමේ මැදිරියේ පාලක පුවරුවෙන් මෙපිටට, එනම් සංගීත අධ්යක්ෂණයට යොමු විය. එම වසරේ ජූනි මස තිරගත වූ හඳපාන, සංගීත අධ්යක්ෂවරයකු ලෙස ඔහුගේ ප්රථම චිත්රපටය වූ අතර, 1966 පැවති සරසවිය සම්මාන උළෙලේදී හොඳම සංගීත අධ්යක්ෂණය සඳහා වන සරසවිය සම්මානය ඒ වෙනුවෙන් ඔහුට හිමි විය. අනතුරුව ඔහු තවත් චිත්රපට දහයකට පමණ සංගීත අධ්යක්ෂණය කළේ ය — හිතට හිත (1965), පුංචි බබා (1968), සෙනෙහස සහ කවුද හරි (1969), මගේ රන් පුතා සහ දීපාංජලී (1978), රන් එතනා (1981), ගජමුතු, සහ 1997 තරම් මෑතකදී නිර්මාණය වූ පුනරුත්පත්තිය ඒ අතර විය. ඉන්පසු ඔහු තමන් වඩාත් ප්රිය කළ ගායන ක්ෂේත්රයට නැවත යොමු විය.
1970 වසරේ පැවති ප්රථම ගුවන්විදුලි සම්මාන උළෙලේදී, ධර්මසිරි ගමගේ පද රචනා කළ පුංචි බබා චිත්රපටයේ එන මාගෙ පුතුට මල් යහන සදන්නේ ගීතය වෙනුවෙන් හොඳම ගායකයා සම්මානය ඔහු දිනාගත්තේ ය. 1997 දී එකොළොස්වන ජනාධිපති සිනමා සම්මාන උළෙලේදී ඔහු ස්වර්ණ ජයන්ති සම්මානයෙන් ද පිදුම් ලැබී ය.
සිසින්ද්රා සහ රාජකාරියට සමගාමීව ගෙවූ කලා දිවිය
මේ කිසිවක් ඔහුගේ ප්රධාන වෘත්තිය නොවී ය. සේනාරත්න ශ්රී ලංකා රේගුවේ සේවය කළ අතර, එහි සහකාර රේගු අධිකාරි ධුරය දක්වා උසස්වීම් ලැබී ය. ඔහුගේ රේගු සගයෝ ඔහු වෙනුවෙන් සිසිරස නමින් ප්රසංගයක් පැවැත්වූහ; රේගු සුබසාධක සංගමය විසින් විජිත ගුණරත්නගේ සංස්කරණයෙන් සිසිරැස උපහාර කලාපය ද ප්රකාශයට පත් කරන ලදී. මෙම යුවළගේ ගීතාවලිය පිළිබඳ එකල පළ වූ එක ම විශ්වාසනීය නාමාවලිය ලෙස සැලකෙන ජෝර්ජ් රොබින්සන් ද සිල්වාගේ සිසිර සේනාරත්න ගී මිණ කෘතිය ඇතුළත් වූයේ ද එහි ය.
ඔහු ඉන්ද්රාණිය සමඟ එක්ව සිසින්ද්රා නමින් ප්රසංග මාලාවක් කැනඩාව, බ්රිතාන්යය, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, ඩුබායි, ඕස්ට්රේලියාව, ජර්මනිය, ස්විට්සර්ලන්තය සහ ඉතාලිය ඇතුළු රටවල වෙසෙන ශ්රී ලාංකික ඩයස්පෝරාව අතර වසර ගණනාවක් පුරා වේදිකාගත කළේ ය. අවසානයේ එහි ශ්රී ලාංකේය ප්රසංගය කොළඹ ආනන්ද විද්යාලයීය කුලරත්න ශාලාවේදී පැවැත්වුණු අතර, එදින රාත්රියේදීම ඉන්ද්රාණිගේ ස්වයංචරිතාපදානය වූ රන්පියවර කෘතිය සහ ඔවුන්ගේ යුග ගීත ඇතුළත් ඉරේෂා සංයුක්ත තැටිය ද එළිදැක්විණි. එම කෘතිය ඔවුන්ගේ පනස් පස් වසරක ඒකාබද්ධ කලා ජීවිතය ආවරණය කරයි.
ඔහුගේ වියෝවෙන් පසු ඔහු පිළිබඳ ඇගයීමක යෙදුණු මහාචාර්ය සුනිල් ආරියරත්න ප්රකාශ කළේ, ඔහුගේ නිර්මාණවල සදාතනික පැවැත්මට හේතුව අන් කිසිවකුටත් සම කළ නොහැකි වූ ඔහුගේ කටහඬ සහ වේදිකා පෞරුෂය බවයි. කලක් රෝගාතුරව සිටි සිසිර සේනාරත්න, 2015 පෙබරවාරි 4 වන දින කොළඹ ජාතික රෝහලේදී අභාවප්රාප්ත වන විට හැත්තෑනව වන වියේ පසු විය; දින තුනකට පසු ඔහුගේ අවසන් කටයුතු බොරැල්ල කනත්තේදී සිදු කෙරිණි. ඉන්ද්රාණි ඔහුට වඩා තවත් වසර හතරක් ජීවත් වූවා ය.
නම පිළිබඳ සටහනක්
ඔහු පිළිබඳ සිංහල මූලාශ්ර සොයන ඕනෑම අයකු දැනගත යුතු කරුණක් නම්, ඉංග්රීසි අක්ෂර පරිවර්තනය (romanisation) ඒකාකාරී නොවන බවයි — එක ම ගීත පටිගත කිරීම සඳහා වුව ද Senaratne, Senarathne සහ Senarathna යන ආකාර තුන ම භාවිත වී ඇත. එසේ ම, එම යුගයේ ම ගී ගැයූ සිසිර සෙනෙවිරත්න යනු සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වෙනත් පුද්ගලයෙකි. කෙසේ වෙතත්, සම්මත සිංහල ලේඛන රූපය නිරවුල්ව ස්ථාපිත වී ඇත්තේ සිසිර සේනාරත්න යනුවෙනි.