1970 දශකයේ වැඩි කාලයක් මුළුල්ලේ, අද ජීවත්ව සිටින අන් කවරෙකුටත් වඩා වැඩිම සිංහල ගී තනු ප්රමාණයක් බිහිකිරීමට පෙරුම් පිරූ ඒ මිනිසා ගත කළේ අනුන්ගේ වේදිකාවල පසෙකට වී උකුල මත හොවාගත් සිටාරය වයමිනි. වික්ටර් රත්නායකයන් ලුම්බිණි රඟහලේ තනිව නැගී සිටිමින් සා ප්රසංගය ගයද්දී, එහි වැයුනේ රෝහණ වීරසිංහයන්ගේ සිටාරයයි. නන්දා මාලිනිය ශ්රවණ ආරාධනා ගයද්දී මෙන්ම සනත් නන්දසිරියන් ස්වර්ණ කුණ්ඩල ගයද්දී ද ඒ සිටාර් නාදය ඔහුගේම විය. ඔහු එම වේදිකාවලට පිවිසියේ ප්රේමසිරි ඛේමදාසයන්ගේ වාද්ය වෘන්දය හරහා ය; සිටාර් වාදකයෙකු ලෙස එහි එක්වූ අතර, එකල මෙරට පැවති වඩාත්ම අභියෝගාත්මක මෙන්ම දැඩිම හික්මවීමක් ලබාදුන් ගුරුකුලය වූයේ ද ඛේමදාසයන්ගේ ඒ වාද්ය වෘන්දයයි.
අල්ගිරියේ සිට රජයේ සංගීත විද්යාලයට
දික්මඩුගොඩගේ රෝහණ චිත්රකුමාර වීරසිංහ හෙවත් රෝහණ වීරසිංහයන් 1949 පෙබරවාරි 18 වැනිදා රුහුණේ මාතරට නුදුරු අල්ගිරියේදී උපත ලැබුවේ හෙන්රි සහ සෙපාලින් වීරසිංහ යුවළගේ බාල පුත්රයා වශයෙනි. ඔහුගේ පාසල් දිවිය විවිධ ප්රදේශ කරා නිරන්තරයෙන් සංක්රමණය විය: නුවරඑළියේ කන්යාරාමයකින් ඇරඹී, රුවන්එළියේ බෞද්ධ පාසලක්, වැලිමඩ, පන්නිපිටිය ධර්මපාල විද්යාලය සහ යළිත් නුවරඑළිය ගාමිණී මහා විද්යාලය දක්වා එය විහිදිණි. ඔහු සංගීතයේ මූලික න්යායයන් කේ. වී. එස්. පෙරේරා සහ කිත්සිරි අලුත්ගේ යන ගුරුභවතුන්ගෙන් උගත් අතර, සිය සිටාර් වාදන දක්ෂතාවයේ මහිමයෙන් රජයේ සංගීත විද්යාලයට (වර්තමාන සෞන්දර්ය කලා විශ්වවිද්යාලය) ඇතුළත් විය.
තම පරම්පරාවේ බොහෝ ශ්රී ලාංකික සංගීතවේදීන් මෙන්ම ඔහු ද අනතුරුව රජයේ රැකියාවකට එක්වෙමින්, කොළඹ ඩී. එස්. සේනානායක විද්යාලය, මීපිලිමානේ සේනානන්ද මහා විද්යාලය සහ කෝට්ටේ ආනන්ද ශාස්ත්රාලය යන විදුහල්වල සංගීත ආචාර්යවරයෙකු ලෙස සේවය කළේය. ඒ අතරතුරම ඔහුගේ වාදන කාර්යය ද අඛණ්ඩව ඉදිරියට ගලා ගියේය.
1982: පාලක මැදිරිය වෙතට
ඔහුගේ නිර්මාණ දිවියේ සැබෑ හැරවුම් ලක්ෂ්යය සනිටුහන් වූයේ 1982 දී ශබ්ද ඉංජිනේරුවරයෙකු ලෙස ‘සිං ලංකා’ (Sing Lanka) ශබ්දාගාරයට එක්වීමත් සමඟය. පටිගත කිරීමේ මැදිරියේ වීදුරු ආවරණයෙන් අනෙක් පස හිඳගැනීම, ඔහුගේ හැකියාවන් මුදාහැරිය හැකි ක්ෂේත්රය මුළුමනින්ම වෙනස් කළේය. එම වසරේදීත් ඉන්පසු එළඹි වසරවලදීත් බිහිවූ ගීත ඔහුගේ නාමය ක්ෂේත්රයේ රන් අකුරින් සනිටුහන් කළේය: ටී. එම්. ජයරත්නයන් වෙනුවෙන් තැනූ එක සිත දෙතැනක සහ හිරුට හොරෙන්, මෙන්ම නීලා වික්රමසිංහයන් වෙනුවෙන් ගැයූ පුංචි සිතේ පුංචි සිනා ඒ අතර ප්රමුඛ විය. එම වසරේදීම ආරාධනා චිත්රපටය වෙනුවෙන් හොඳම සංගීත අධ්යක්ෂණයට හිමි සරසවිය සම්මානය ද, රේඛා ටෙලිනාට්යය වෙනුවෙන් හොඳම සංගීත අධ්යක්ෂණයට හිමි විජය රූපවාහිනී සම්මානය ද ඔහු දිනාගත්තේය. එකම වකවානුවක සිනමාවට මෙන්ම රූපවාහිනියට ද මෙසේ අභිෂේක ලැබීම, ඔහුගේ සමස්ත නිර්මාණ දිවියේම දිශානතිය තීන්දු කළ සාධකය විය.
ඉන්පසුව ඔහු ගොඩනැගුවේ හුදු ජනප්රිය ගීත පෙළක් පමණක් නොව, සුවිශේෂී නිර්මාණ විධික්රමයකි: සිංහල වාක්යයක ස්වාභාවික රිද්මය හා භාෂා ධ්වනිය සමීපව අනුගමනය කරන තනු රටාවක් නිර්මාණය කොට, එය සංයමයකින් යුත් වාද්ය සංකලනයකින් හැඩගන්වා, ඊට වඩාත්ම උචිත කටහඬ වෙත භාරදීම එම ක්රමය විය. සුනිල් එදිරිසිංහයන් වෙනුවෙන් ඔහු අතිමහත් ගීත සංඛ්යාවක් නිර්මාණය කළේය — ලෙන්චිනා මගෙ නංගියේ, මා ඉතින් යන්න යනවා, මිනිසා සුවඳයි මල සේ, වන්නි වනපෙතේ සහ සියල්ලටමත් වඩා රත්න ශ්රී විජේසිංහයන්ගේ පද රචනයක් වූ චන්ද්ර මණ්ඩලේ සැතපුණ පුංචි සාවියේ ඒ අතර විය. මෙම ගීතය සිංහල සුභාවිත ගීතාවලිය තුළ වඩාත්ම ආදරයෙන් සිහිපත් කෙරෙන විශිෂ්ට නිර්මාණයකි.
ඔහු ඩබ්ලිව්. ඩී. අමරදේවයන් වෙනුවෙන් ජීවිතයේ තනි මංසල, මාලනී බුලත්සිංහල සහ මිල්ටන් මල්ලවාරච්චි වෙනුවෙන් සීත අරණේ, එඩ්වඩ් ජයකොඩි වෙනුවෙන් දොඹ මලින් සහ අකුරු මැකී නෑ, නිරෝෂා විරාජිනී වෙනුවෙන් සඳ දිය උතුරා සහ රෝස මල් පොහොට්ටු, රූකාන්ත ගුණතිලක සහ චන්ද්රලේඛා පෙරේරා වෙනුවෙන් මට මුළු ලොවම ඔබයි, මෙන්ම අතුල අධිකාරි සහ සමිතා මුදුන්කොටුව සුසංයෝගය වෙනුවෙන් හඳ පානක් සේ ඇවිදින් සහ කොලොම්පුරේ නුඹ ඉන්නා ආදී අසංඛ්යාත ගී නිර්මාණය කළේය. 1987 දී එවකට පාසල් දැරියක වූ දීපිකා ප්රියදර්ශනීව සංගීත ක්ෂේත්රයට හඳුන්වා දුන් ආජු තපර ලාහිලා ගීතය මෙන්ම, පරම්පරාවකට පසු නිර්මාණය වූ කසුන් කල්හාරගේ මධු චන්ද්රයාමේ මෝදුවේ ගීතය ද ඔහුගේ තනු නිර්මාණ විය.
අනෙක් රෝහණ: ගායකයා
ශ්රී ලාංකේය රූපවාහිනී මාධ්යයේ අනන්ය හඬක් බවට පත් වූ, ආයාසයකින් තොර සුහද කතාබහක් බඳු සන්සුන් කටහඬකින් ඔහු ගායනයෙහි ද යෙදෙයි. මුතු කුඩ ඉහලන, හෙළ කුල සිරිතට, හැන්දෑකරේ, මොනවද මුත්තේ සහ ගමන් මගක් තිබුණාද යනු ඔහුගේම හඬින් ගැයුනු විශිෂ්ට ගීතයන් ය. වෛද්ය සහ ප්රකට විද්වත් කාලෝ ෆොන්සේකා මහතාගේ පද රචනයක් වූ, දියණියකට පියෙකු ගයන රත්තරන් දුවේ අපේ රත්තරන් දුවේ ගීතය ඔහු නන්දා මාලිනිය සමඟ යුගල ගායනයක් ලෙස පටිගත කළ අතර, එතැන් පටන් මෙරට විවාහ මංගලෝත්සව හා සමුගැනීම් උත්සවවලදී එය නිරන්තරයෙන් ගැයෙන අනිවාර්ය ගීයක් බවට පත්විය.
ටෙලිනාට්ය තේමා ගීත සහ පසුබිම් සංගීතය ඔහුගේ නිර්මාණාවලියේ සුවිසල් එහෙත් නිසි ඇගයීමකට ලක්නොවූ ප්රබල කොටසකි. 1980 දශකයේ මුල් භාගයේ රේඛා සහ සුදු සහ කළු ටෙලිනාට්යවල සිට දුන්හිඳ අද්දර, සංක්රාන්ති සමය, විලම්බීත, ගජමන් නෝනා සහ රළ බිඳෙන තැන දක්වාම, රූපවාහිනී මාධ්යයේ ප්රමුඛතම සංගීතවේදියා වූයේ ඔහුය; එම නිර්මාණ වෙනුවෙන් 1992 සිට 2008 දක්වා කාලය තුළ ඔහු සිග්නිස් (SIGNIS), සුමති සහ රයිගම් සම්මාන රැසකින් පිදුම් ලැබීය. සිනමා ක්ෂේත්රයේදී, ආදර හසුන (1987), සහරාවේ සිහිනය (1991), මදාරා පරසතු (1994), සෙයිලම (1998) සහ වීසිදැල (1999) යන චිත්රපට සඳහා හොඳම සංගීත අධ්යක්ෂණයට හිමි සරසවිය සම්මානයෙන් ද, සප්ත කන්යා සහ මදාරා පරසතු (1994), මේ මගේ සඳයි (2003) සහ අංජලිකා (2007) සඳහා ජනාධිපති සිනමා සම්මානයෙන් ද ඔහු පිදුම් ලැබීය.
ඔහු මෙතෙක් නිර්මාණය කර ඇති මුළු ගීත සංඛ්යාව කොපමණද යන්න විවෘත පැනයකි; සැබෑ පිළිතුර නම් කිසිවෙකුත් එය නිශ්චිතව ගණනය කර නොමැති බවයි. එක්තරා පුවත්පත් වාර්තාවක් සඳහන් කරන්නේ ඔහු ගීත අටදහසකට (8,000) අධික සංඛ්යාවකට තනු නිර්මාණය කර ඇති බවයි; ශ්රී ලාංකේය සංගීත ලේඛනයන්හි මෙවැනි දැවැන්ත සංඛ්යා නිරන්තරයෙන් සඳහන් වන අතර, එය නිශ්චිත ගණනකට වඩා "අතිවිශාල නිර්මාණ සම්භාරයක්" හැඟවීමට යොදාගත්තක් ලෙස සැලකීම වඩාත් උචිතය.
වාද්ය වෘන්දය දේශසීමාවෙන් ඔබ්බට
2000 දශකයේ සිට ඔහු දැවැන්ත ප්රසංග මාලාවන් සැලසුම් කරමින් ඒවා ජාත්යන්තර සංචාරයන් ලෙස වේදිකාගත කළේය. 2004 දී මෙල්බර්න් නුවර ආර්ට්ස් සෙන්ටර් (Arts Centre) හීදී රන් ස්වර ධාරා ප්රසංගය පැවැත්විණි; 2006 දී සිඩ්නි ඔපෙරා හවුස් (Sydney Opera House) හිදී රෝහණ රන්සර ප්රසංගය පැවැත්වූ අතර, ශ්රී ලාංකික මාධ්ය විසින් එය සිංහල සංගීතයේ ඓතිහාසික කඩඉමක් ලෙස සාධාරණවම අගය කරනු ලැබීය. ඉන්පසු 2008 දී ලන්ඩනයේ මිලේනියම් ඩෝම් (Millennium Dome) හිදී තවත් ප්රසංගයක් පැවැත්විණි. 2006 වසරේ සිට ඔහු සංස්කෘතික හා සෞන්දර්ය කටයුතු පිළිබඳ ජනාධිපති උපදේශකවරයෙකු ලෙස ද කටයුතු කර ඇත. 2009 දී ඔහුගේ චරිතාපදානය වන ගමන් මගක් කෘතිය එළිදැක්වුණු අතර, ඔහුගේ නිර්මාණ පිළිබඳ ලියැවුණු ශාස්ත්රීය ලිපි එකතුවක් වූ ලාංකික සංගීතයේ රෝහණ ලකුණ කෘතිය 2002 දී ප්රකාශයට පත් විය. 2024 දෙසැම්බරයේදී ඔහු බණ්ඩාරනායක අනුස්මරණ ජාත්යන්තර සම්මන්ත්රණ ශාලාවේදී (BMICH) ආදරණීය රෝහණ නමින් අතිසාර්ථක ප්රසංගයක් පැවැත්වීය.
ඒ තනු සදාතනික වන්නේ මන්ද?
ඔහුගේ ගීත අදටත් ජන හදවත් තුළ රැව්දෙන්නේ හුදු නව්යතාවය නිසාම නොවේ. වීරසිංහයන් සංගීත ක්ෂේත්රයට පිවිසියේ සිටාරය හරහා මෙන්ම ඛේමදාසයන්ගේ සංගීත සංයෝජනාගාරයෙනි; එහිදී ඔහු උගත් මූලිකම පාඩම වූයේ තනුව යනු පදමාලාවේ මෙහෙකරුවා බවයි. කවර හෝ ශ්රී ලාංකිකයෙකුට චන්ද්ර මණ්ඩලේ හෝ රත්තරන් දුවේ ගීතය මුමුණන්නැයි පැවසුවහොත්, එම තනුව මතකයට නැගෙන්නේ වෙන් කළ නොහැකි ලෙස පදමාලාව ද සමඟින් බැඳීයමිනි. සරල ගී තනු නිර්මාණකරුවෙකු ළඟා කරගත යුතු උසස්ම ඵලය එය වන අතර, දශක සතරක් පුරා, මාධ්ය ද්විත්වයක් ඔස්සේ, ගායක පරම්පරා තුනක් සමගින් එවන් විශිෂ්ටත්වයක් පවත්වා ගැනීමට සමත් වූවෝ අතිශය දුර්ලභ වෙති.