2016 වසරේදී තිරගත වූ පත්තිනි චිත්රපටයේ ගීත හයකින් යුත් ශබ්දපථයේ සංගීත නිර්මාණය රෝහණ වීරසිංහයන් අතිනි. එහි ගීත රචනය පද රචකයන් දෙදෙනෙකු අතර සමසේ බෙදී ගියේ ය. ඉන් එක් අයෙකු වූයේ මෙරට වඩාත්ම සම්භාවනාවට පාත්ර වූ මහාචාර්යවරයෙකු, සිනමාවේදියෙකු සහ ශාස්ත්රාලයීය ගී පද රචකයෙකු වූ මහාචාර්ය සුනිල් ආරියරත්නයන් ය. අනෙක් පද රචකයා වූයේ ශ්රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්යාලයේ සමාජ විද්යා මහාචාර්ය ප්රණීත් අබේසුන්දරයන් ය.
ඔහු පිළිබඳ කෙටිම හැඳින්වීම සැපයිය හැක්කේ ද එම සුසංයෝගය තුළිනි. මුළු රටම ගයනා ගීත රචනා කරන විශ්වවිද්යාල ආචාර්යවරුන් පිළිබඳ සුවිශේෂී එහෙත් සැබෑ සම්ප්රදායක් ශ්රී ලංකාව තුළ පවතින අතර, අබේසුන්දරයන් අයත් වන්නේ ද එම පරපුරට ය: ඔහු සමාජ විද්යා අංශ ප්රධානියෙකි, සම්මානනීය නවකතාකරුවෙකි, බෞද්ධ සඟරා සංස්කාරකවරයෙකි, එමෙන්ම මිල්ටන් මල්ලවාරච්චිගේ ගී තැටිවල නම රැඳුණු ගී පද රචකයෙකි.
එක් මිනිසෙකුගේ ද්විත්ව දිවිය
කොළඹ ආනන්ද විද්යාලයෙන් මූලික අධ්යාපනය ලැබූ හෙතෙම, අනතුරුව ශ්රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්යාලයට ඇතුළත්ව සමාජ විද්යාව පිළිබඳ විශේෂ ශාස්ත්රවේදී (BA Special) උපාධියත්, පසුව ශාස්ත්රපති (MA) උපාධියත් හිමිකර ගත්තේ ය. ලේඛකත්වය හා සන්නිවේදනය පිළිබඳ පශ්චාත් උපාධි ඩිප්ලෝමාව කුසලතා සාමාර්ථයක් සහිතව සම්පූර්ණ කළ ඔහු, ඉන්දියාවේ බරණැස හින්දු විශ්වවිද්යාලයෙන් (Banaras Hindu University) සමාජ විද්යාව පිළිබඳ ආචාර්ය (PhD) උපාධිය දිනාගත්තේ ය. ශ්රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්යාලයේ මානවශාස්ත්ර හා සමාජීයවිද්යා පීඨයේ සමාජ විද්යා හා මානව විද්යා අධ්යයනාංශයේ මහාචාර්යවරයෙකු වන ඔහු, එම අධ්යයනාංශයේ හිටපු අංශාධිපතිවරයා ද වේ.
ඔහුගේ ශාස්ත්රීය හා පරිපාලනමය ජීවිත සටහන ස්වාධීනව ගත් කල ද අතිශය සාරවත් ය. ඉන්දියාවේ අධ්යයන කටයුතුවල නිරත වූ සමය සිහිගන්වන බරණැස් නම් නුවර නවකතාව වෙනුවෙන් හෙතෙම 2004 වසරේදී රාජ්ය සාහිත්ය සම්මානය දිනාගත්තේ ය. රාජ්ය සාහිත්ය අනුමණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙකු, සමස්ත ලංකා බෞද්ධ මහා සම්මේලනයේ සභාපතිවරයෙකු, සිය විශ්වවිද්යාලයේ කලා මණ්ඩලයේ සභාපතිවරයෙකු මෙන්ම ජපානයේ බුන්කා (Bunka) සම්මානලාභියෙකු ලෙස ද ඔහු කටයුතු කර ඇත. සම්බුද්ධ ශාසනයට කළ සේවය වෙනුවෙන් 2019 වසරේදී ඔහුට 'ශාසන සනාථන ශතකාභිමාන' ගෞරව නාමය පිරිනැමිණි. අමාත්ය විදුර වික්රමනායක මහතාගේ පත්කිරීමක් අනුව, 2022 නොවැම්බර් 1 සිට 2025 ජනවාරි 7 දක්වා හෙතෙම ශ්රී ලංකා කලා මණ්ඩලයේ සභාපති ධුරය හෙබවීය. 2024 ඔක්තෝබර් මාසයේදී ඔහු 'දිවයින' පුවත්පත් සමූහයේ දිවයින බුදුමග බෞද්ධ සඟරාවේ ප්රධාන කර්තෘවරයා ලෙස පත් කරන ලදී.
ගීතාවලිය
ගී පද රචනය ඔහුට හුදු විනෝදාංශයක් පමණක් නොවී ය. එකිනෙකට හාත්පසින්ම වෙනස් ශෛලීන් නියෝජනය කළ ගායක ගායිකාවන්ගේ හඬින් ගැයෙමින්, එම ගී පද සිංහල සුභාවිත මෙන්ම ප්රධාන ධාරාවේ සංගීත ක්ෂේත්රය පුරා දශක සතරක් තිස්සේ විසිරී පවතී.
1970 සහ 80 දශකවල සුවිශේෂී මධුර ප්රේමනීය හඬ පෞරුෂය හිමි මිල්ටන් මල්ලවාරච්චි, සරත් ද අල්විස්ගේ සංගීතයට ඔහුගේ පාළු මාවතේ නැවතිලා ගීතය ගැයුවේ ය. සංගීත ශෛලියෙන් ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් අන්තයක සිටි මහාචාර්ය සනත් නන්දසිරි, සිය ස්වරචිත තනුවලට ඔහුගේ ගීත ද්විත්වයක් ගායනා කළේ ය; ඒ වරදක් කළත් හිතකින් නොවේ සහ මම නම් ආසයි අහන්න නයනා යන ගීතයන් ය.
ඉන්පසු බිහි වූ කැසට් පට සහ ගීත ඇල්බම යුගයේ ගායක පරපුරට ද ඔහු නිරතුරුවම ගීත නිර්මාණය කර දුන්නේ ය. අතුල ශ්රී ගමගේ ගැයූ මුතු කඳුලින් සහ සුසුම වී මගේ යන ගීත පසුව සන්ෆ්ලවර්ස් සමඟ අතුල ශ්රී ගමගේ සජීවී ප්රසංග තැටිවලට ද ඇතුළත් විය. චන්දන ලියනආරච්චි ඔහුගේ පාළු මුහුද සහ සුන්දරියේ ගීත ගැයූ අතර, පසුකාලීනව මහින්ද බණ්ඩාරයන්ගේ සංගීතයට කාංචනා සඳමාලි විසින් සිනාසෙන නිසාදෝ ගීතය ගායනා කරන ලදී.
ඉන්පසු පැමිණි පත්තිනි චිත්රපටයේදී, මෙරට ප්රමුඛතම කාන්තා ගායන පෞරුෂයන් දෙදෙනෙකුට ඔහුගේ ගී පද ද්විත්වයක් හිමි විය: ඒ විශාරද නන්දා මාලිනිය ගැයූ පත්තිනි දේවී ගීතය සහ නිරෝෂා විරාජිනී ගැයූ රන් හසු ලොල්වනා ගීතයයි.
ලිඛිත මූලාශ්ර සහ ලේඛනගත තොරතුරු
සෘජුවම කිවහොත්, ඔහු පිළිබඳව ලේඛනගතව ඇති තොරතුරු ප්රමාණය සීමිත ය. අබේසුන්දරයන් යනු දීර්ඝ හා සාරවත් පොදු ජීවිතයක් ගත කරන ජීවමාන විද්වතෙකු වුව ද, ඒ පිළිබඳව ඉංග්රීසි බසින් ලියැවී ඇත්තේ ඉතා අල්ප වශයෙනි. ඔහු වෙනුවෙන් ඉංග්රීසි විකිපීඩියා ලිපියක් නොමැත. සිංහල විකිපීඩියා පිටුව ද වාක්ය සතරකට පමණක් සීමා වී ඇති අතර එහි උපන් දිනයක් සඳහන් නොවේ; කලා මණ්ඩලයේ චරිතාපදාන සටහන ද එක් ඡේදයකට සීමා වේ; ඔහු පිළිබඳ පුවත්පත් විශේෂාංග පළව ඇත්තේ සිංහල බසින් වන අතර ඒවා පළ වූ පුවත්පත් බොහොමයක ලේඛනාගාර අන්තර්ජාලය ඔස්සේ ක්රමවත්ව ලබාගත නොහැකි ය.
එබැවින් ඔහුගේ උපන් වර්ෂය, ගී පද රචනයට ප්රවිෂ්ට වූ ආකාරය හෝ ඔහු රචනා කළ සමස්ත ගීත සංඛ්යාව මෙහි නිශ්චිතව දැක්විය නොහැක. නිශ්චිතවම පැවසිය හැක්කේ සත්යාපනය කළ හැකි කරුණු පමණි: එනම් ඔහුගේ මහාචාර්ය ධුරය, අධ්යයනාංශය, විද්යාර්ථි උපාධි, රාජ්ය සාහිත්ය සම්මානය, කලා මණ්ඩල සභාපතිත්වය, සඟරා සංස්කාරකත්වය සහ නිල වශයෙන් ප්රකාශිත නිර්මාණ නාමාවලිය ඔස්සේ ඔහුගේ නමට ආරෝපණය කළ හැකි ගීතාවලිය පමණි.
ගීතය තුළ රැඳි ශාස්ත්රඥයා
ජනප්රිය ගීත රචනා කරන මහාචාර්යවරයෙකු පිළිබඳ කතාබහ කිරීමේදී, ඔහුගේ ගී පද තුළින් සමාජ විද්යාත්මක න්යායන් සෙවීමට යමෙකු පෙළඹිය හැක. එහෙත් එම නිර්මාණ එවන් ප්රවේශයකට ඉඩ නොදෙයි. පාළු මාවතේ නැවතිලා යනු ප්රේම ගීතයකි; මම නම් ආසයි අහන්න නයනා යනු ද ප්රේම ගීතයකි; පත්තිනි දේවී යනු දෙමළ සාහිත්යයේ සිලප්පදිකාරම් (Silappadikaram) මහා කාව්යයේ සිට සිංහල ගැමි වත්පිළිවෙත් දක්වා විහිදෙන දේව ඇදහීමක් විෂය කරගත් බැතිබර ආයාචනයකි.
ඔහුගේ දිවියේ මෙම පැතිකඩ ද්විත්වය අතර පවතින සැබෑ සමානකම වන්නේ විධික්රමය නොව එහි විෂය වස්තුවයි. ශ්රී ලාංකේය සමාජය හදාරන සමාජ විද්යාඥයෙකු, බෞද්ධ සඟරා සංස්කාරකවරයෙකු සහ සිංහල ජනප්රිය ගීත රචකයෙකු යන සියලු භූමිකා අවසානයේදී ගනුදෙනු කරන්නේ එකම සමාජ විශ්වාස සහ හැඟීම් පද්ධතියක් සමඟ ය — එනම් මිනිසුන් කන්නලව් කරන දෙවිවරුන්, විවාහ මංගල්යයන්හිදී මිනිසුන් ගයන ගීත සහ සංස්කෘතියක් විසින් ස්වභාවික යැයි පිළිගන්නා ජීවන රටාවන් ය. ඔහු එක් කාමරයකදී එය ශාස්ත්රීයව හදාරන අතර, තවත් කාමරයකදී එය කලාත්මකව ලියා තබයි.