ඇය පිළිබඳ ලියැවුණු බොහෝ චරිතාපදාන ආරම්භ වන්නේ එකම ආකාරයකිනි: 1973 ජනවාරි 13 වන දින මහනුවරදී නිරෝෂා විරාජිනී නමින් උපත ලැබූ බවයි. එහෙත් එහි මුල් භාගය නිවැරදි නොවේ. ඇගේ සැබෑ නාමය විරාජිනී ලලිතියා ද සිල්වා වන අතර, "නිරෝෂා විරාජිනී" යනු 1990 දශකයේ මුල් භාගයේ පටන් ගීත පටිගත කිරීම සඳහා ඇය භාවිත කළ වේදිකා නාමයයි. මෙය සුළු වැරදීමක් වුව ද, එක් දත්ත ගබඩාවකින් තවත් දත්ත ගබඩාවකට පිටපත් වෙමින් සත්යයක් සේ මුල් බැසගෙන තිබේ. නූතන සිංහල සංගීත ක්ෂේත්රයේ වඩාත්ම ශ්රවණය වන හඬක් පිළිබඳ ලේඛනගත තොරතුරු කෙතරම් දුර්ලභ දැයි පසක් කර ගැනීමට මෙය කදිම නිදසුනකි.
ඇගේ ගායන හඬ සෑම තැනකම පාහේ රැව්පිළිරැව් දෙයි. සිංහල, දෙමළ, හින්දි සහ මලයාලම් යන භාෂා සතරෙන්ම ඇය ගී ගයා ඇත. වසර ගණනාවක් පුරා විකාශය වූ ටෙලිනාට්ය රැසක තේමා ගීතයන්ට ද, මෙරට ප්රධානතම සිනමා සම්මාන ද්විත්වයම ඇය වෙත දිනා දුන් චිත්රපට පසුබිම් ගීතයන්ට ද පණ පෙවුණේ ඇගේ හඬිනි. එහෙත් මේ සියල්ල සිදුවූයේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව මුද්රිත මාධ්යයේ ලියැවී ඇත්තේ ඉතා අල්ප වශයෙනි.
සංගීතය පිරි නිවසක්
ඇගේ කලා දිවියේ ආරම්භය පිළිබඳ දන්නා කරුණු බොහෝමයක් අනාවරණය වන්නේ 2005 මැයි මස ‘සන්ඩේ ඔබ්සර්වර්’ (Sunday Observer) පුවත්පතෙහි පළවූ එක් විශේෂාංග ලිපියකිනි; ඒ වන විටත් ඇය වෘත්තීය ගායන ක්ෂේත්රයේ දොළොස් වසරක් සපුරා සිටියාය. ඇය හැදී වැඩුණේ මහනුවර නිවසකය. එහි පියා නිරන්තරයෙන් ගී ගැයූ අතර, මව නිවසේ නිතරම සංගීතය වාදනය වීමට සැලැස්සුවාය. තම දියණිය කවදා හෝ වේදිකාවට පිවිසෙනු ඇතැයි ඇගේ දෙමාපියන් තුළ තිබුණේ නොසැලෙන විශ්වාසයකි.
1990 දශකයේ මැද භාගයේදී සංගීත ක්ෂේත්රයට ඇගේ සම්ප්රාප්තිය සිදුවූයේ සුවිශේෂී මඟකිනි. පෙර පරපුරේ බොහෝ ගායක ගායිකාවන් මෙන් ශ්රී ලංකා ගුවන්විදුලි සංස්ථාවේ සරල ගී ශ්රේණිගත කිරීම් මණ්ඩල හරහා පැමිණි ගමනක් ඇයට නොවීය. ඔබ්සර්වර් පුවත්පත සඳහන් කළ පරිදි ඇය ක්ෂේත්රයට පිවිසියේ "දෙමළ සහ හින්දි ගීත ගායනා කරමිනි". ශ්රී ලංකාවේ සම්මත සංගීත ධාරාවට තරමක් ඔබ්බෙන් පැවති මෙම ගීත ආර, ඇයට ආරම්භයේ සිටම නම්යශීලී මෙන්ම විසිතුරු ගායන රටාවක් ප්රගුණ කිරීමට මඟ පෑදීය. පසු කලෙක රූපවාහිනී නිර්මාණ සඳහා සංගීතය සැපයූ නිර්මාණකරුවන්ට ඇගේ හඬ අතිශයින් වටිනා සම්පතක් බවට පත්වූයේ එබැවිනි.
ඇගේ ප්රථම ඒකපුද්ගල සංගීත ප්රසංගය සහ ඇගේ පළමු ගීත ඇල්බමය වන හිත හඬයි, මරදානේ එල්ෆින්ස්ටන් රඟහලේදී අතුරු සිදුරු නැති ප්රේක්ෂකාගාරයක් හමුවේ එළිදැක්විණි. එතරම් මුල් අවධියකදී ඒකපුද්ගල ප්රසංගයක් පැවැත්වීමට තමාට ධෛර්යය සහ මඟපෙන්වීම ලබා දීම සම්බන්ධයෙන් ඇය ප්රවීණ නිවේදක බී. එච්. අබ්දුල් හමීඩ් මහතාව නිරන්තරයෙන් කෘතවේදීව සිහිපත් කරන්නීය.
සංගීත නිර්මාණකරුවන්ගේ ගායිකාව
ක්ෂේත්රය තුළ ස්ථාවර වීමෙන් අනතුරුව, අන් කිසිවෙකුට සම කළ නොහැකි වේගයකින් ඇය ගීත පටිගත කිරීමෙහි නිරත වූවාය. සිංහල ගීත දත්ත ගබඩාවන්හි ඇය ගැයූ ගීත දුසිම් ගණනක් ඇතුළත්ව ඇති අතර, ඒවා හා බැඳුණු නම් පෙළගැසෙන්නේ 1990 සහ 2000 දශකවල සිංහල ජනප්රිය සංගීතය හැඩගැස්වූ ප්රමුඛ පෙළේ නිර්මාණකරුවන්ගේ නාමාවලියක් ලෙසිනි. ආචාර්ය රෝහණ වීරසිංහයන් ඇය වෙනුවෙන් නිර්මාණ රැසක් තනනු ලැබීය — ඒ අතර මහාචාර්ය සුනිල් ආරියරත්නයන්ගේ පද රචනයෙන් සුසැදි සඳ දිය උතුරා සහ පුංචි සමනළී, චන්න ජයනාථයන් ලියූ ඉගිලෙන්න තහනම් නම් මෙන්ම නිලාරු එන්. කාසිම්ගේ පදවැල් රැගත් ඔබ ගියාම දුක මට දී යන ගීත ප්රමුඛ වේ.
සුරේෂ් මාලියද්ද යනු ඇගේ කලා චාරිකාවේ රැඳුණු අනෙක් ප්රධාන සංගීතඥයා විය. අජන්තා රණසිංහයන් ලියූ ඇන්තනි සුරේන්ද්ර සංගීතවත් කළ රෑ දොළොස් පැයේ ගීතය ද, රත්න ශ්රී විජේසිංහයන් රචනා කොට ඔස්ටින් මුණසිංහයන් තනු නිර්මාණය කළ පුන්සඳ රෑට ඇවිදින් හේනේ ගීතය ද ඇයට හිමි විය. 2005 ලිපිය මඟින් රසික හදවත්හි නොමැකී රැඳුණු ගීත ලෙස විශේෂයෙන් හඳුන්වා දුන්නේ සිනාතොටක් විය, පුන්සඳ රෑට, සීගිරි ගීයක්, දුහුල් මලක, සිත ඔබට මුවා වී සහ වෙන් පුරාවේ යන නිර්මාණයන් ය.
වීරසිංහයන්ගේ සහ මාලියද්දයන්ගේ සංගීතයෙන් හැඩවූ ඇගේ හයවන ගීත ඇල්බමය වන තරු ඇස් දහසක් 2005 දී එළිදැක්විණි. බණ්ඩාරනායක අනුස්මරණ ජාත්යන්තර සම්මන්ත්රණ ශාලාවේ (BMICH) පැවති එහි සමාරම්භක ප්රසංගය, ඒ වන විට ඇය ක්ෂේත්රයේ දිනා සිටි උසස් ස්ථානය මනාව පිළිබිඹු කළේය: භාතිය සහ සන්තුෂ් ද ඊට එක්වූ අතර, සනත් ගුණතිලක නිවේදනයෙන් දායක විය. රවීන්ද්ර රන්දෙණිය, මාලිනී ෆොන්සේකා සහ අනෝජා වීරසිංහ ගීත හඳුන්වා දුන් අතර, ප්රවීණ සිනමාවේදී තිස්ස අබේසේකරයන් ඉංග්රීසි බසින් හැඳින්වීම් ඉදිරිපත් කළේය. තම පරපුරේ එවන් දැවැන්ත කලාකරුවන් පිරිසක් එක් වේදිකාවකට එක්රැස් කරගත හැකි වූයේ ඉතා සීමිත ගායන ශිල්පීන් පිරිසකට පමණි.
රූපවාහිනිය
කෙසේ වෙතත්, ඇගේ සැබෑ ආධිපත්යය පැතිරුණේ ටෙලිනාට්ය තේමා ගීත ක්ෂේත්රය තුළය — එනම් නාට්යයක් ආරම්භයේ විකාශය වන තත්පර තිහක සිට මිනිත්තු දෙකක් දක්වා වූ කෙටි කාලය තුළදීත්, නාට්යය ජනප්රිය වන විට මුළු මහත් ජාතියේම මතකයේ නොමැකෙන කොටසක් බවට පත්වන ගීත කලාව තුළය. ඔබ නිසා සහ ප්රේම දඩයම (තෙවන අදියර) ඇතුළු ටෙලිනාට්ය තේමා ගීත විශාල සංඛ්යාවක් ඇය විසින් ගායනා කරන ලදී. ශ්රී ලාංකේය කලා විචාරකයන් නිතර නොසලකා හැරිය ද ප්රේක්ෂක ජනතාව හදවතින් වැළඳගත් මෙම මාධ්යයෙහි, දශක දෙකක පමණ කාලයක් මුළුල්ලේ නිත්ය හඬ බවට පත්වූයේ ඇයයි. ඊට සමගාමීව සිනමා පසුබිම් ගායිකාවක ලෙස ද ඇය සාර්ථක ගමනක නිරත වූවාය.
ඇය සංගීත අධ්යක්ෂවරියක ලෙස ද කටයුතු කර ඇතත්, ඇගේ ගායනයන්ට සාපේක්ෂව එම සංගීත නිර්මාණ පිළිබඳ තොරතුරු සොයා ගැනීම බෙහෙවින් දුෂ්කර ය. එය ඇගේ කාර්යභාරයේ අඩුවක් නොව, ලේඛනගත කිරීමෙහි පවතින තවත් එක් ඌනතාවකි.
සම්මාන සහ නොවිසඳුණු කරුණු
ඉංග්රීසි සහ සිංහල විකිපීඩියා ලිපි දෙකෙහිම දැක්වෙන්නේ රාජ්ය සේවය පිණිසයි, කිනිහිරියා මල් සහ සිනහව අතරින් යන චිත්රපටවල පසුබිම් ගායනය උදෙසා 2000, 2002 සහ 2016 වසරවලදී ජනාධිපති සිනමා සම්මාන උළෙලේදී සහ සරසවිය සම්මාන උළෙලේදී ඇය හොඳම ගායිකාව ලෙස සම්මාන ලැබූ බවයි. එහෙත් එම ලිපි කිසිවකින් අදාළ වසරවලදී එක් එක් සම්මාන උළෙලින් හිමිවූ සම්මාන වෙන් වෙන් වශයෙන් පැහැදිලි නොකරයි. මූලික මූලාශ්රය වන්නේ 2005 පුවත්පත් ලිපියක් පමණක් බැවින්, එම වසර තුන සහ චිත්රපට තුන නිශ්චිත වුව ද, සම්මාන උළෙල ද්විත්වය අතර ඒවා බෙදී ගිය ආකාරය පිළිබඳ නිශ්චිත බවක් නැත. එසේම 2005 ඔබ්සර්වර් ලිපියෙහි වර්ෂය සඳහන් නොකරමින් ඇය සුමති සම්මානලාභිනියක ලෙස ද හඳුන්වා දී ඇත.
වසර දහසයක් මුළුල්ලේ හොඳම ගායිකාව ලෙස තුන්වරක් සම්මාන ලැබීම අවධානය යොමු කළ යුතු සුවිශේෂී කරුණකි. රූපවාහිනී රියැලිටි තරග, ඩිජිටල් බෙදාහැරීම් සහ සමස්ත නව පරපුරක හඬවල් ක්ෂේත්රයට එක්වෙද්දී පවා, 2000 වසරේදී ක්ෂේත්රයේ ඉහළින්ම වැජඹී 2016 වන විටත් එම විශිෂ්ටත්වයේම රැඳී සිටි අතළොස්සක් වූ ශ්රී ලාංකේය ගායිකාවන් අතරට එක්වීමට මෙමඟින් ඇයට හැකි විය.
තවමත් ලියැවී නැති ඉතිහාසය
මෙය කෙටි ලිපියක් වන්නේ ඒ සඳහා ඇති මූලාශ්ර සීමිත බැවිනි. භාෂා සතරක්, සිය ගණනක් වූ ගීත පටිගත කිරීම් සහ නොකඩවා දශක තුනක් පුරා කළ මෙහෙවරක් හිමි මෙවන් විශිෂ්ට ගායිකාවක වෙනුවෙන් දැනට පරිශීලනය කළ හැකි ලේඛනගත තොරතුරු සීමා වී ඇත්තේ 2005 එක් පුවත්පත් ලිපියකටත්, කෙටි විශ්වකෝෂ සටහන් දෙකකටත්, ඉතා දීර්ඝ ගීත නාමාවලියකටත් පමණි. සිංහල පුවත්පත්, සරසවිය සහ ලංකාදීප විශේෂාංග ලිපි මෙන්ම ගුවන්විදුලි සම්මුඛ සාකච්ඡා තුළ ඇය පිළිබඳ වඩාත් සවිස්තරාත්මක වාර්තා නිසැකවම පැවතිය ද, පාඨකයෙකුට පහසුවෙන් ළඟාවිය හැකි පරිදි ඒවා තවමත් එක්තැන් කර නොමැත. එවන් සම්පූර්ණ ලේඛනයක් සම්පාදනය වන තුරු, ඇය ගැයූ ගීත සහ ඊට දායක වූ නිර්මාණකරුවන් නම් කිරීමත්, ඇගේ නීත්යානුකූල නාමය නිවැරදිව සටහන් කිරීමත්, නොවිසඳුණු කරුණු අවංකව පෙන්වා දීමත් අප සතු වගකීමකි.