1981 ජූලි 24 වන දින ලුම්බිණි රඟහලේදී තාරාවෝ ඉගිලෙති නාට්යය ප්රථම වරට වේදිකාගත වන විටත්, ප්රේක්ෂකාගාරයේ සිටි පිරිසෙන් කොටසක් එහි ගීත හොඳින් දැන සිටියහ. නාට්යකර්තෘවරයා එකල ගුවන්විදුලි සංස්ථාවේ සේවය කරමින් සිටි බැවින්, කිසිවෙකු හෝ නාට්යය දැකබලා ගැනීමට සති කිහිපයකට පෙර සිටම ගුවන්විදුලිය ඔස්සේ එම ගීත ප්රචාරය වී තිබිණි. වාදක කලාපයේ (orchestra pit) ගුණදාස කපුගේ ප්රමුඛ වාද්ය වෘන්දයද, වේදිකාව මත විජය නන්දසිරි, ජයලත් මනෝරත්න, අනුලා බුලත්සිංහල සහ දේවිකා මිහිරාණිද වූහ. දින කිහිපයක් ඇතුළත, පිටපළාත්වල සංවිධායකයෝ තමන්ට ප්රථම දිනයන් වෙන් කරවා ගැනීමට එකිනෙකා හා පොරබැදූහ. නාට්ය කණ්ඩායම සමඟ සංචාරය කළ අංගරචනා ශිල්පියා පසු කලෙක සටහන් කළේ එහි නාමය වැරදි බවයි; තාරාවෝ ඉගිළුණේ නැත, ඔවුන් දිව ගියහ.
වෙඩිකන්ද සහ නිරවුල් නොවූ නාමය
රයිගම බුලත්සිංහලගේ ලූෂන් පෙරේරා උපත ලැබුවේ රත්මලානේ වෙරළබඩ ගම්මානයක් වූ වෙඩිකන්දේදීය. ඔහුගේ පියා වූ මාටින් පෙරේරා දැඩි සමාජවාදී අදහස් දැරූවෙකු වූ අතර මව සෙනරත් ගොඩගේ ජේන් නෝනා ගෘහණියක් වූවාය. ඔහු පවුලේ දරුවන් හයදෙනාගෙන් එක් අයෙකි.
ඔහුගේ නාමය පවා පහසුවෙන් නිරවුල් කළ හැක්කක් නොවේ. ඉංග්රීසි මූලාශ්රවල ඔහුගේ මුල් නම Lucien සහ Lucian ලෙස සමානව පාහේ යොදා ඇති අතර, වාසගම Bulathsinhala සහ Bulathsinghala ලෙසද දැක්වේ. ඉංග්රීසි විකිපීඩියා ලිපියේ සිරස්තලය "Lucien Bulathsinhala" වන නමුදු එහි පෙළ තුළ සඳහන් වන්නේ "Lucian Bulathsinghala" යනුවෙනි; එමෙන්ම 'g' අකුර සහිතව නිතර උපුටා දැක්වෙන වෙබ් ලිපිනයද (URL) ක්රියා විරහිත සබැඳියකි. කෙසේ වෙතත් සිංහල බසින් එහි නිරවුල් භාවිතය ලූෂන් බුලත්සිංහල යන්නයි. ඔහුගේ උපන් දිනය ඊටත් වඩා අවිනිශ්චිතය; බොහෝ වාර්තාවල එය 1942 මැයි 30 ලෙස දැක්වෙන අතර, සිංහල විකිපීඩියා තොරතුරු තීරුවේ 1943 මැයි 30 ලෙසද, එහි ආරම්භක වැකියේ 1942 දෙසැම්බර් 25 ලෙසද සටහන් වේ. මෙම ලිපිය එම ගැටලුව මුළුමනින්ම විසඳී ඇතැයි නොසලකා, වඩාත් පොදු සම්මතය අනුගමනය කරයි.
රත්මලාන ශ්රී ධර්මාලෝක විද්යාලයෙන් සහ දෙහිවල මධ්ය මහා විද්යාලයෙන් මූලික අධ්යාපනය ලැබූ හෙතෙම, 1963 දී උසස් පෙළ සමත්ව පේරාදෙණිය විශ්වවිද්යාලයෙන් කලා උපාධියක් ලබා ගත්තේය. ලිපිකරු සේවා විභාගයද සමත් වූ ඔහුගේ ප්රථම පත්වීම ලැබුණේ අඹේවෙල රජයේ ගොවිපළේ එකම ලිපිකරුවා වශයෙනි; එය මේ දිවයින තුළ කොළඹ වේදිකාවෙන් කෙනෙකුට යා හැකි උපරිම දුරස්ථ ඉසව්වක් බඳු විය.
වේදිකා කලාව ප්රගුණ කිරීම
ඔහු වේතනයක් ලැබීමට බොහෝ කලකට පෙර සිටම වේදිකාව වැළඳගෙන සිටියේය. පාසල් වියේදීම ශාන්ති කලායතනයට බැඳුණු ඔහු ජෝසෆ් පෙරේරා යටතේ නාට්ය කලාව හැදෑරීය. එහිදී එවකට කුඩා දරුවෙකු වූ ඔහුව වැඩිහිටි නාට්යයක චරිතයකට තෝරාගත් ජෝසෆ් පෙරේරා, අසරණ මවක් අසල හිඳ මහමඟ සිඟමන් යදින දරුවෙකුගේ චරිතය ඔහුට පැවරීය. 1960 ගණන්වලදී, තවමත් පාසල් සිසුවෙකුව සිටියදීම, ලුම්බිණි රඟහලේ වේදිකාගත වූ අශෝකමාලා නාට්යයේ ප්රධාන චරිතය වූ සාලිය කුමරුගේ චරිතය ඔහු රඟපෑවේය. එම කාලයේදීම පාහේ ඔහු සිය ප්රථම ස්වතන්ත්ර නිර්මාණය වූ මන්නඩිය නාට්යය නිෂ්පාදනය කළේය.
1964 දී ඔහු රචනා කළ නොනිවෙන ගිනි රාජ්ය නාට්ය උළෙල නියෝජනය කළ අතර, 1966 දී ආරාධිත නාට්යයක් ලෙස යළි වේදිකාගත කිරීමට ආරාධනා ලැබිණි. බන්දුල ජයවර්ධනයන්ගේ බිහිවන බෝසතාණෙනි නාට්යයේ රංගනය වෙනුවෙන් ඔහු කුසලතා සම්මානයක් දිනාගත්තේ ද එම වසරේදීමය. එදිරිවීර සරච්චන්ද්රයන්ගේ එලොව ගිහින් මෙලොව ආවා නාට්යයේ රංගනයෙන් දායක වූ ඔහු, පේමතෝ ජායතී සෝකෝ නාට්යයේ වාද්ය වෘන්දයේ බටනලාව වාදනය කළේය. 1974 දී ඔහු රතු හැට්ටකාරී නාට්යය නිෂ්පාදනය කළ අතර, එය එකම වසරකදී හොඳම පිටපත, හොඳම සංගීතය, හොඳම නළුවා සහ හොඳම රංගනය සඳහා වන රාජ්ය නාට්ය සම්මාන හිමි කරගත්තේය.
නොනැවතී දිවගිය නාට්යය
ඔහුගේ නාට්ය දිවියේ හැරවුම් ලක්ෂ්යය බවට පත්වූයේ තාරාවෝ ඉගිලෙති නාට්යයයි. එය ගීත නාටකයක් වූ අතර, එහි ශීඝ්ර ව්යාප්තියට සංගීතය මුල් විය. එකල ශ්රී ලංකා ගුවන්විදුලි සංස්ථාවේ සභාපතිවරයාව සිටි ඊමන් කාරියකරවන ඊට කොතරම් වශීකෘත වූයේද යත්, ගුවන්විදුලි සංස්ථාවේ පූර්ණ ප්රචාරක දායකත්වයද සහිතව ගුවන්විදුලි සුබසාධක අරමුදල වෙනුවෙන් එහි දර්ශන වාර සංවිධානය කිරීමට පියවර ගත්තේය.
ඉන්පසු 1981 ඔක්තෝබර් මාසයේ පමණ — නාට්යය ජනප්රියත්වයේ හිනිපෙත්තේ තිබියදී සහ දර්ශන වාර දුසිම් ගණනක් දැනටමත් වෙන්කර තිබියදී — බුලත්සිංහල සහ බන්දුල විතානගේ ගුවන්විදුලියෙන් රූපවාහිනියට මාරු කර පුහුණුවක් සඳහා මැලේසියාවට යවන ලදහ. ඔහු සංචාරක දර්ශන වාර මෙහෙයවීම සිය සගයන්ට පවරා පිටත්ව ගියේය. ඔහු නොමැතිව වුවද නාට්යය නොනැවතී ඉදිරියටම ඇදී ගියේය; සතියකට රාත්රී දෙකක් හෝ තුනක්, දර්ශන වාර අටක් හෝ දහයක් බැගින් බණ්ඩාරවෙල, ගාල්ල, හලාවත, වැලිමඩ ආදී නගරවල ශාලා පිරී ඉතිරී යමින් වේදිකාගත විය.
ඉන්පසු වසර තිස් හතක් යනතුරු ඔහු වෙනත් වේදිකා නාට්යයක් නිෂ්පාදනය නොකළේය. 2018 ජූලි මස ලයනල් වෙන්ඩ්ට් රඟහලේදී වෙස් මුහුණ ගලවන්න වේදිකාගත විය. එය යුද සමයෙන් පසු කොළඹ පසුබිම් කරගත් සංගීතමය නාට්යයක් වූ අතර, එහිදී පැරණි භාණ්ඩ වෙළෙන්දෙකුගේ පුතෙකු, සිංහල නමකින් ජීවත්වන හිටපු දෙමළ සටන්කාරියක බව පසුව හෙළිවන රාත්රී සමාජ ශාලා ගායිකාවකට පෙම් බඳියි. එහි සංගීතය නිර්මාණය කරන ලද්දේ ඔහුගේ පුත් හර්ෂ විසිනි.
ගී පද රචකයා
ඔහුගේ ප්රථම ගී පද රචනය එළිදැක්වුණේ 1980 දීය; ඒ නන්දා මාලිනිය ගැයූ සඳුන් සිහින මණ්ඩපයේ ගීතයයි. ඉන්පසු ඔහු සිනමාවට පිවිසි අතර, ඒ සමඟම සම්මානද ගලා ආවේය. 1989 දී සිරි මැදුර චිත්රපටයේ මරණ තුනක් ඇති මිනිසා ගීතය වෙනුවෙන් ස්වර්ණ සංඛ සහ සරසවිය යන සම්මාන ද්විත්වයම ඔහු හිමි කරගත්තේය; 1994 දී මී හරකා චිත්රපටයේ ගෝපළු වස් දණ්ඩෙන් ගීතය වෙනුවෙන් දෙවන වරටත් ස්වර්ණ සංඛ සම්මානය දිනාගත් ඔහු, 1998 දී ගිනි අවි සහ ගිනි කෙළි චිත්රපටය වෙනුවෙන් රචිත නොසෙලයි දිවි මකුළු ඇස ගීතය උදෙසා හොඳම ගී පද රචකයාට හිමි ජනාධිපති සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබීය.
සිනමාවෙන් ඔබ්බට ගත් කල, ඔහුගේ නිර්මාණ එකතුව ජනකවි ආරක් ගත්තද සැබවින්ම ජනකවි නොවන අනර්ඝ ගීත රැසකින් සමන්විතය: රජ මැදුරක ඉපදී සිටියානම්, කොළොම්තොට නැත මහලු වී, ඔසරි පොටෙන් අදින්නෙපා, පැණි කුරුල්ලනේ, පිණිබර යාමේ, දෙතොල නොකී දේ, මෙන්ම තාරාවෝ ඉගිලෙති නාට්යයෙන්ම බිහිවූ මඩේ ලඟින තාරාවන් සහ යාලුවෝ මාලුවෝ යාලුවෝ ඒ අතර ප්රමුඛ වේ. ඔහු සිය ගී පද සංකල්පනා සහ විචාර කෘති ග්රන්ථාරූඪ කර ඇති අතර, ඒ අතරට පිපුණ මලේ රුව (1985), ප්රේමසිරි කේමදාසයන්ගේ න්යාය, භාවිතය සහ අරගල පිළිබඳ අධ්යයනයක් (2000), සිංහල ඔපෙරා දෙකක් (2004) සහ ස්වයංචරිතාපදානයක් ඇතුළත් වේ.
පසුගිය අඩසියවසක සිංහල ගී පද රචනය පිළිබඳ විමසා බලන විචාරක උදිත දේවප්රිය, අව්යාජ නාගරික ආකල්පයක් සහිත ගී පද රචකයන් ලෙස හඳුනාගන්නේ ප්රේමකීර්ති ද අල්විස්, බුලත්සිංහල සහ සමන් අතාවුදහෙට්ටි යන තිදෙනා පමණි. ඔහු බුලත්සිංහලයන් පිළිබඳව සඳහන් කරන්නේ ඔහුගේ ගී පදවලින් "ගම ඉක්මවා යන පුළුල් සමාජ වටපිටාවක් පිළිබිඹු වන" බවයි. උපමා රූපක උදෙසා නිරන්තරයෙන්ම පාහේ ගම වෙත නැඹුරු වූ ගීත සම්ප්රදායක් තුළ, මෙය සුවිශේෂී වූත් අසම්මත වූත් පිහිටීමකි.
විකාශන දිවිය සහ ගෙදර යැවීම්
මේ සියලු කටයුතු වෙනුවෙන් වියපැහැදම් දැරූ ඔහුගේ වෘත්තීය ජීවිතය බිඳවැටීම්වලින් ගහන වූවකි. ප්රවාහන අමාත්යාංශයේ වසර එකොළහක් සේවය කිරීමෙන් පසු 1971 දී නිවේදකයෙකු ලෙස ශ්රී ලංකා ගුවන්විදුලි සංස්ථාවට බැඳුණු ඔහු, 1982 නොවැම්බර් 25 වන දින ජාතික රූපවාහිනියට එක්වූ අතර පසුව එහි වැඩසටහන් පිළිබඳ නියෝජ්ය අධ්යක්ෂ ජනරාල් ධුරය දක්වා උසස් විය. 1990 දී රාජ්ය සේවයෙන් පහකරනු ලැබූ ඔහු, 1997 දී අනිවාර්ය නිවාඩු යවන ලදී — ආණ්ඩු මාරු වන විට මෙරට විකාශන ක්ෂේත්රයේ නියැළියන්ට සුලබව මුහුණ දීමට සිදුවන මෙවැනි අත්දැකීම් පිළිබඳව ඔහු කිසිදු තිත්තකමකින් තොරව පසුකාලීන සම්මුඛ සාකච්ඡාවලදී දීර්ඝ ලෙස කතාබහ කර තිබේ.
තිරය මත රංගනයෙන් සිය සිනමා ආගමනය සනිටුහන් කරමින් 1967 දී රෙජී පෙරේරාගේ සදොල් කඳුළු චිත්රපටයට එක්වූ ඔහු, දශක හයක් පුරා රංගනයේ නිරත විය: වසන්ත ඔබේසේකරගේ වෙස් ගත්තෝ, චූඩා මාණික්ය චිත්රපටයේ මැණික් සොර ෆ්රෙඩ්රික්, අබා හි අභය රජු, සහ නව පරපුරේ ප්රේක්ෂකයන් අතර වඩාත් ආදරයට පාත්ර වූ හෝ ගානා පොකුණ (2015) චිත්රපටයේ ගමේ පාසලේ විදුහල්පතිවරයාගේ චරිතය ඒ අතර වේ. හෙතෙම කලාසූරී සහ කලාභූෂණ සම්මානලාභියෙකි. 2017 දී ජාතික සම්මානයක් සඳහා නම් කෙරුණු අවස්ථාවේ, ඔහු ප්රියමනාපයෙන් යළි යළිත් පවසන කතාවකට අනුව, රථ ගාලේ වාහනය නැවැත්වීමට ඉඩක් නොතිබූ බැවින් සම්මාන උළෙලෙන් ආපසු නිවස බලා ගියේය.