වරක් පුවත්පතක් මාලනී බුලත්සිංහල ගායන ශිල්පිනියගෙන් ඇගේ ජීවිතයේ අමතක නොවන ම දිනය කුමක්දැයි විමසීය. ඊට පිළිතුරු වශයෙන් ඇය තෝරාගත්තේ තමා ලැබූ සම්මානයක්, ගීත පටිගත කිරීමක් හෝ තමාගේ ම ප්රසංගයක් නොවේ. සිය ප්රථම ප්රසංගය නිමා කොට සිය පුතු වේදිකාවෙන් බසින විට, ප්රේමසිරි කේමදාසයන් ඉදිරියට පැමිණ ඔහු වැළඳගත් සැඳෑව ඇය ඒ සඳහා තෝරාගත්තා ය. "කේමදාස මාස්ටර්ගෙන් ලැබුණු ඒ උණුසුම් වැළඳගැනීම මඟින්, කසුන් සතුව සැබෑ දක්ෂතාවක් මෙන් ම පැහැදිලි අනාගතයක් ද ඇති බව තහවුරු වුණා."
ඇගේ අදහස නිවැරදි වූ අතර, එම පැනය පිළිබඳ ව විමසිලිමත් වීමට ඇයට සාධාරණ හේතු තිබිණි. ශ්රී ලාංකේය සංගීත ක්ෂේත්රය යනු ප්රකට ගායක ගායිකාවන්ගේ දූදරුවන් පැමිණ කිසිදු සලකුණක් නොතබා ම වියැකී ගිය අවස්ථාවලින් ගහන වූවකි. එහෙත් ඇගේ පුතු සතුව උරුමයෙන් ලබාගත නොහැකි වූ සුවිශේෂී හඬක් තිබූ අතර, ඊටත් වඩා අසාමාන්ය වූයේ එම හඬින් තමා කරන්නේ මොනවාද, නොකරන්නේ මොනවාද යන්න පිළිබඳ ව ඔහු සතු වූ දැඩි ආකල්ප සමුදායයි.
පරම්පරාගත උරුමය
කසුන් කල්හාර ජයවර්ධන 1981 නොවැම්බර් 3 වන දින රාජගිරියේ දී උපත ලැබී ය. ඔහුගේ මව වූ මාලනී බුලත්සිංහල, දස හැවිරිදි වියේ සිට ම ශ්රී ලංකා ගුවන්විදුලි සංස්ථාවේ (SLBC) ළමා ශිල්පිනියක ලෙස කටයුතු කරමින්, 1970 සහ 80 දශකවල මෙරට ප්රමුඛතම සරල ගී ගායිකාවක බවට පත් වූවා ය; උත්තර භාරතීය රාගධාරී සංගීතය ප්රගුණ කළ ඇය සෝල් (soul) සහ පොප් (pop) සංගීත ශානරයන් ද එකසේ ප්රගුණ කළා ය. ඔහුගේ පියා වූ එච්. එම්. ජයවර්ධන ප්රවීණ සංගීත නිර්මාණකරුවෙකි. මේ කරුණු මැනවින් ලේඛනගත වූ මෙන් ම උපුටා දැක්විය හැකි සාධක වුව ද, පුදුමයකට මෙන් කසුන් පිළිබඳ බොහෝ විස්තරවලින් මෙය බැහැර කර ඇත—ඒ, පරම්පරාගත උරුමයක් යනු යමකුගේ කතාවේ සමස්තය ම විය යුතුය නැතහොත් එහි කිසිදු කොටසක් නොවිය යුතුය යන පූර්ව නිගමනය නිසා විය හැකි ය.
කොළඹ ආනන්ද විද්යාලයෙන් මූලික අධ්යාපනය ලැබූ ඔහුට එහි දී ගායන ශිල්පී ඉන්ද්රචාප ලියනගේ මුණගැසිණි; ඔවුන් දෙදෙනා කේ. එම්. රත්නපාල යටතේ සංගීතය හැදෑරූහ. පසුව කේමදාසයන්ගේ ශිෂ්යයකු බවට පත් වූ කසුන්, මාස්ටර්ගේ ඔපෙරා වාද්ය වෘන්දයේ (opera orchestra) වාද්ය ශිල්පියකු ලෙස ද කටයුතු කළේ ය. ජනප්රිය නොවන, දීර්ඝ ආකෘතිවලින් යුත්, අභියෝගාත්මක සංගීත ව්යූහයන් කෙරෙහි ඔහුගේ සිත ඇදී යාමට මුල් වූයේ එම අත්දැකීමයි.
හරිත නිම්නය
ඔහුගේ සංගීත චාරිකාවේ සැබෑ ආරම්භය සනිටුහන් වූයේ 1999 අගභාගයේ දී ය. පාසල් දිවිය නිම වූ වහා ම කසුන් සහ ඉන්ද්රචාප එක් ව Waves of Introspection නමින් ප්රසංගයක් වේදිකාගත කළ අතර, කේමදාසයන් කසුන්ව වැළඳගත්තේ එම ප්රසංගයෙන් පසුව ය. ඔවුන්ව එක රැයකින් ජනප්රියත්වයට පත් කළ ගීතය වූයේ හරිත නිම්නය ගීතයයි. එය එකල මෙරට නව යොවුන් පරපුර ආදරයෙන් වැළඳගත් ගීත ඇල්බමයක නාමික ගීතය (title track) බවට ද පත් විය.
හරිත නිම්නය ඇල්බමය කසුන්ගේ මවුපියන් නියෝජනය කළ සරල ගී සම්ප්රදායට හෝ එකල ගීත දර්ශක ආක්රමණය කර තිබූ ආනයනික තනු සහිත පොප් ආරට හෝ කිසිසේත් සමාන නොවී ය. ගිටාරය හා පියානෝව පෙරටු කරගත්, ව්යූහාත්මක ව නොසන්සුන් ගලායාමක් සහිත වූ එය ගායනා කරන ලද්දේ පූර්ව පරම්පරාවේ ගුවන්විදුලි හඬ පරාසයන්ට හාත්පසින් ම වෙනස් වූ, පහත්, සමීප සහ මඳක් හුස්ම මුසු ස්වරයකිනි (breathy voice). ඉන් බිහි වූ ඔබ පිපුණා, වළාකුලක් වී, ආදර මල් වල පාට සහ නතාෂා වැනි ගීත, සියවසකින් හතරෙන් පංගුවක් ගතවූ තැන ද ගුවන්විදුලි නාලිකාවල නිරන්තරයෙන් ඇසෙන නිර්මාණ ලෙස පවතී.
එකම ආරක භාව ප්රකාශනයකට සීමා වීමට ඔහු තුළ කිසිදු උනන්දුවක් නොතිබූ බව එම ඇල්බමයේ අඩංගු ගීත දහසය විමසීමේ දී මනාව පැහැදිලි වේ: අනන්තයට යන පාර දිගේ ගීතයට නුදුරින් Escape නමැති වාදන ඛණ්ඩයත්, වයින් කෙණ්ඩියේ වැනි ගීතත් ඊට ඇතුළත් විය. ගීතයක සෑම සියුම් අංශයක් කෙරෙහි ම තමා දැඩි අවධානයක් යොමු කරන බව ඔහු පවසා ඇත—"පද රචනයේ සිට ශබ්ද, පටිගත කිරීමේ තාක්ෂණය සහ තවත් බොහෝ සියුම් තැන් දක්වා." එකල මෙරට බිහි වූ පොප් නිර්මාණ හා සසඳන විට, අතිශය විචක්ෂණශීලී ව හා සැලකිලිමත් ව නිපදවන ලද මෙම ගීත තුළින් එම ගුණාංගය මැනවින් පිළිබිඹු විය.
ඉන්පසු ඔහු කළේ වාණිජමය වශයෙන් කිසිසේත් නොගැලපෙන තීරණයක් ගනිමින් කාලයක් නිහඬ ව බලා සිටීමයි. ඔහුගේ දෙවන ඇල්බමය වූ රැඩිකල් ප්රේමය එළිදැක්වුණේ වසර ගණනාවකට පසුව ය. එය සියයට සියයක් සාර්ථක නොවූවත්, තම මනසේ තිබූ යමක් පිටතට මුදාහැරීමට සමත් වූ එක්තරා අත්හදා බැලීමක් ලෙස ඔහු එය චාම් ව විස්තර කළේ ය. අනතුරුව තෙවන ඇල්බමය ලෙස රෝමාන්තික ඔපෙරාව නිකුත් විය. මේ අතරතුර සහ ඉන් ඔබ්බට, අද බොහෝ දෙනා ඔහුව හඳුනන අතිශය ජනප්රිය ගීත රැසක් බිහි විය: එක වසන්තයක, සොඳුරු සිතුවම්, සඳ ඕනා, ලිහිනියේ කියන්න සහ එදිරිවීර සරච්චන්ද්රයන්ගේ මනමේ නාට්යයට උපහාරයක් බඳු වූ මනමේ කුමාරී (සාමාන්ය පොප් ගායකයකු වෙතින් කිසිසේත් අපේක්ෂා නොකළ හැකි ආරක නිර්මාණයක්) ඒ අතර වේ.
ඔහු ප්රතික්ෂේප කළ දේ
2005 දෙසැම්බරයේ දී, විසිහතර හැවිරිදි වියේ පසු වූ සහ එක් අතිශය සාර්ථක ඇල්බමයක හිමිකරුවකු වූ කසුන්, සන්ඩේ ඔබ්සවර් (Sunday Observer) පුවත්පතට සම්මුඛ සාකච්ඡාවක් ලබා දුන්නේ ය. අද වන විට එය එක්තරා ප්රතිපත්ති ප්රකාශනයක් බඳු ය. පාඨකයන්ට මින් සැබවින් ම යම් ඵලක් අත්වේදැයි මාධ්යවේදියාගෙන් පෙරළා විමසමින් ඔහු සාකච්ඡාව ඇරඹී ය. "මගෙන් මෝඩ ප්රශ්න අහද්දි මට දැනෙන්නේ ලැජ්ජාවක්. මගේ රසිකයන් මාව විකටයෙක් විදිහට දකිනවට මම කවදාවත් ඉඩ තියන්නේ නැහැ."
ඉන්පසු තමා නොකරන දේවල් මොනවාදැයි ඔහු ලැයිස්තුගත කළේ ය. රාත්රී සමාජශාලා, සාද, එළිමහන් සංගීත සංදර්ශන හෝ මංගල උත්සවවල ඔහු ගී ගැයුවේ නැත: "මිනිස්සු මේ තැන්වලට එන්නේ සංගීතය විඳින්න නෙවෙයි. කෑම බීම සහ එතැන තියෙන පරිසරය විඳින්න විතරයි." ඔහු ටෙලිනාට්ය සඳහා ගී ගැයීමෙන් හෝ තනු නිර්මාණයෙන් ද වැළකී සිටියේ ය. එකම ගීත පෙළක් එකවර වෙනස් ප්රේක්ෂක කොටස් කිහිපයක් ඉලක්ක කර ගනිමින් ඉදිරිපත් කිරීම කිසිවකුටත් සාධාරණයක් ඉටු නොකරන්නක් බව පවසමින් ඔහු එය ද ප්රතික්ෂේප කළේ ය. ඉන්දියානු තනුවලට සිංහල වචන ඔබ්බවා ගීත නිර්මාණය කිරීමේ ක්රමවේදය දැඩි ලෙස විවේචනය කළ ඔහු—"සවන්දෙන්නන්ව හැමදාම රවට්ටන්න බැහැ"—ස්වීය නිර්මාණ නොමැති කිසිවකුට ක්ෂේත්රය තුළ දිගුකල් රැඳී සිටිය නොහැකි බව අවධාරණය කළේ ය.
එමෙන් ම තම වෙළඳපොළ පිළිබඳ ව ශාස්ත්රීය ලේඛනයකටත් වඩා තියුණු විශ්ලේෂණයක් ද ඔහු ඉදිරිපත් කළේ ය. අමරදේවයන්ගේ හෝ වික්ටර් රත්නායකයන්ගේ ප්රසංග සඳහා මුදල් වියදම් කළ හැකි ඉහළ පාන්තික සවන්දෙන්නන් පිරිසක් සිටි අතර, අනෙක් පසින් නිෂ්පාදන සමාගම් විසින් ගුවන්විදුලිය හරහා ප්රචාරය කරන ඕනෑම දෙයකට සවන්දීමට හැර අන් මඟක් නොවූ පිරිසක් ද විය; මේ දෙපිරිස අතරමැද "මේ රාමු දෙකෙන් ම මිදීමට කැමති, නිරන්තරයෙන් අත්හදා බැලීම් සොයන" මධ්යම පාන්තික ප්රේක්ෂකාගාරයක් සිටියේ ය. කසුන් සිය සංගීත දිවිය ගොඩනැගුවේ එම ප්රේක්ෂක පිරිස මත වන අතර, එවන් පිරිසක් සැබවින් ම සිටින බවට ඔහු කළ නිගමනය නිවැරදි විය.
මෙරට සිටින විශිෂ්ටතම සංගීතඥයා ලෙස චිත්රාල් සෝමපාල නම් කළ ඔහු, ආරොන් නෙවිල් (Aaron Neville) සහ ස්කෝපියන්ස් (Scorpions) සංගීත කණ්ඩායම තම ආභාෂයන් ලෙස සඳහන් කළේ ය—ඔහු ගීතයක පද පේළියක් ගායනයෙන් හැසිරවීමට (phrasing) යොදාගන්නා ශෛලියට හේතුව එමඟින් මැනවින් පැහැදිලි වේ.
ගුරුවරයකු සහ විනිශ්චයකරුවකු ලෙස
ගීත පටිගත කිරීම්වලට සමගාමී ව ඔහු හඬ පුහුණුකරුවකු (vocal coach) ලෙස ද අඛණ්ඩ ව කටයුතු කළ අතර, එය 2005 සම්මුඛ සාකච්ඡාවේ දී පවා ඔහු සැලසුම් කර තිබූ දෙයකි: එනම් මූලික පරීක්ෂණයකින් සමත් වන ඕනෑම අයකුට විවෘත වූ මාස හයක පාඨමාලාවකි. සිය ගණනක් වූ ශිෂ්ය ශිෂ්යාවෝ ඔහුගේ ගුරුහරුකම් යටතේ ශිල්ප හැදෑරූහ.
ඔහුගේ ප්රසංග කටයුතු සැමවිට ම සැලසුම් සහගත ව ම මහා පරිමාණ හා සීමිත සංඛ්යාවකින් පැවැත්විණි—Kasun Kalhara Live in Concert, Unforgettable, The Black Red White Concert, 2013 දී පැවති Culture Shock, සහ 2016 හා 2017 වසරවල නෙළුම් පොකුණ රඟහලේ පැවති LoveU ප්රසංග ඊට නිදසුන් ය. භාතිය සහ සන්තුෂ්, ශෂිකා නිසංසලා සහ උමාරියා සිංහවංශ සමඟින් The Voice Sri Lanka රියැලිටි වැඩසටහනේ පළමු සහ දෙවන අදියරයන්හි විනිශ්චයකරුවකු (coach) ලෙස ද ඔහු කටයුතු කළේ ය—තම විසි ගණන්වල දී සංගීතය හුදු සංදර්ශනයක් බවට පත් කිරීමට එරෙහි වූ ගායකයකු, පසුකාලීන ව ජාතික රූපවාහිනී තිරයේ අසුන්ගෙන අන් අයගේ ගායන හැකියාව තීරණය කරන තැනට පත්වීම සැබවින් ම දෛවයේ අපූරු හැරවුමකි.
මේ බොහෝ දේ දැකබලා ගැනීමට ඔහුගේ මව වාසනාවන්ත නොවූවා ය. හරිත නිම්නය එළිදක්වා වසරක් පිරෙන්නටත් මත්තෙන්, 2001 මාර්තු 29 වන දින ලොස් ඇන්ජලීස් නුවර දී මාලනී බුලත්සිංහල අභාවප්රාප්ත වූවා ය.