ජයතිස්ස අලහකෝන්
ඡායාරූප ගෞරවය: එදා ඇසුණු ගී (geemuthumala.blogspot.com) · Unverified — fallback source
ComposerMusic DirectorMusician

ජයතිස්ස අලහකෝන්

ටවර් හෝල් නළුවෙකුගේ පුතකු ලෙස වයලීනය ප්‍රගුණ කර, මනමේ වාද්‍ය වෘන්දයට එක්වෙමින්, පසුව දශක හයක් පුරා සිංහල වේදිකාවට සහ ජී. ඩී. එල්. පෙරේරාගේ සිනමාපට සඳහා සංගීතය නිර්මාණය කළ විශිෂ්ට සංගීතවේදියා.

උපත
6 May 1932
අභාවය
23 January 2019
යුගය
1950s-2000s

ඔහු හැදී වැඩුණු නිවස පිහිටියේ මරදානේ ඩාලි පාරේ නිව් ඔලිම්පියා සිනමාහලට (New Olympia Cinema) തൊටින්ම යාබදවය. ඔහුගේ පියා වූ අලහකෝන්ගේ දොන් මාටින් පෙරේරා, ටවර් හෝල් යුගයේ නූර්ති නාට්‍යකරුවෙකු මෙන්ම ගායකයෙකු ද වූ අතර, පසුව පොඩි පුතා සහ රේඛාව වැනි මුල්කාලීන සිංහල චිත්‍රපටවල සුළු චරිත රඟපෑ නළුවෙකු ද විය. ඒ නිවසේ හැදී වැඩුණු කුඩා දරුවාට නාට්‍ය හා සංගීතය දෙපසකින්ම ඇසිණි. එක් පසෙකින් යාබද සිනමාහලෙන් නික්මුණු පටිගත කළ සංගීතයත්, අනෙක් පසින් පියා නිවසට රැගෙන ආ සජීවී වේදිකා සංගීතයත් ඔහුගේ සවනට වැටුණි. තම පුතුට සංගීත භාණ්ඩ අතනොහැර සිටීමට නොහැකි බව දුටු මාටින් පෙරේරා, ඔහුව අධෛර්යමත් නොකළේය; ඔහු වෙනුවෙන් සුදුසු ගුරුවරුන් සොයා දුන්නේය.

ගුරු ඇසුර

ඔහු 1932 මැයි 6 වන දින අත්තනගල්ලේ නිට්ටඹුවේදී උපත ලබා, මරදාන ශ්‍රී සංඝරාජ මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබීය. (ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා තොරතුරු කොටුවේ මේ පිළිබඳව පරස්පරතාවක් පවතී: උපන් වර්ෂය 1932 ලෙස සඳහන් කරතත්, අභාවප්‍රාප්ත සැකිල්ල ගණනය කර ඇත්තේ 1933 පදනම් කරගෙනය. එහෙත් සිංහල මූලාශ්‍රවල සඳහන් වන්නේ 1932 යන්නයි.)

ස්වර හා සංගීත න්‍යාය මෙන්ම ප්‍රායෝගික පුහුණුව සඳහා ඔහුගේ පියා ඔහුව මුලින්ම යොමු කළේ එකල ලංකාවේ සිටි විශිෂ්ටතම සංගීතවේදියෙකු මෙන්ම රුක්මණී දේවියගේ ද ගුරුවරයා වූ එච්. ඩබ්ලිව්. රූපසිංහ මාස්ටර් වෙතය. පසුව රොමියුලස් සිල්වා, ටී. ඩී. එඩ්වින් පෙරේරා සහ ඩබ්ලිව්. සිල්වෙස්ටර් යන අයගෙන් වැඩිදුර සංගීතය හැදෑරූ හෙතෙම, ඩබ්ලිව්. ඩී. අමරදේව සහ බී. වික්ටර් පෙරේරා යන ප්‍රවීණයන් යටතේ වයලීන වාදනය ප්‍රගුණ කළේය. ඉන්දියාවේ ලක්නව් හි භාත්ඛණ්ඩේ සංගීත විද්‍යාපීඨයේ (Bhatkhande Music Institute) මධ්‍යම විභාගයට පෙනී සිටි ඔහු — ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාව මෙය 1968 ලෙස දක්වන මුත්, සිංහල චරිතාපදාන සටහන්වල දැක්වෙන්නේ ඊට පෙර, ඔහු ගුරු වෘත්තිය ආරම්භ කිරීමටත් පෙර විභාගය සමත් වූ බවයි — එයින් සමත්ව, තමා අධ්‍යාපනය ලැබූ මරදානේ පාසලෙන්ම රජයේ සංගීත ගුරුවරයෙකු ලෙස පත්වීමක් ලැබීය.

ටවර් හෝල් ආභාසය ලත් ළමාවිය, භාත්ඛණ්ඩේ සහතිකය සහ වයලීන වාදන නිපුණතාව යන මේ සියල්ල එක්තැන් වීම නිසා, 1950 දශකයේ නව සිංහල වේදිකා නාට්‍ය ක්ෂේත්‍රයට අත්‍යවශ්‍යව තිබූ අන්දමේ වාදකයෙකු බවට ඔහු පත්විය. ඔහු ස්වාධීනව තනු නිර්මාණය කිරීමට පෙර වසර ගණනාවක් ගත කළේ නාට්‍ය වාද්‍ය වෘන්දයේ (orchestra pit) වයලීනය වයමිනි.

වාද්‍ය වෘන්දය තුළ

ආනන්ද සමරකෝනයන්ගේ කළු එතනා, මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රයන්ගේ මනමේ සහ කඩාවළලු, ගුණසේන ගලප්පත්තිගේ සඳකිඳුරු, මුදුපුත්තු, දේවතා එළි සහ තාත්තා, ධර්මදාස කුරුප්පුගේ සේනක නාඩගම මෙන්ම එම්. එච්. ගුණතිලකගේ සක්කාය දිට්ඨි යන නාට්‍යවල වාද්‍ය වෘන්දයන්හි ඔහු වයලීන වාදනයෙන් දායක විය. ටවර් හෝල් වේදිකාවේදී, තම පියා සම්බන්ධ වී සිටි නූර්ති නාට්‍ය සම්ප්‍රදායේ නිර්මාණ රැසකටම ඔහු වාදනයෙන් එක්විය: වෙස්සන්තර, සිරිසඟබෝ, ශකුන්තලා, විධුර, ධර්මාශෝක, පද්මාවතී සහ ශ්‍රී වික්‍රම ඒ අතර විය.

ඒ යුගයේ එක් වැදගත් මතකයක් විශේෂයෙන් සටහන් කළ යුතුය. 1961 දී සක්කරවට්ටම නාට්‍යය සඳහා වාද්‍ය වෘන්දයක් ගොඩනැගීමේදී, ඔහු තරුණ වාදකයන් තිදෙනෙකු තෝරා ගත්තේය: සිතාරය සඳහා සරත් දසනායක, වයලීනය සඳහා වික්ටර් රත්නායක සහ තබ්ලාව සඳහා විජේරත්න රණතුංග ඒ තිදෙනාය. පසුව මේ තිදෙනාම මෙරට සංගීත ක්ෂේත්‍රයේ දැවැන්ත චරිත බවට පත්වූහ. 1961 කොළඹ නාට්‍ය වාද්‍ය වෘන්දයක් යනු, ඉදිරි දශක දෙකක සිංහල සංගීතයේ අනාගතය හැඩගැසුණු තෝතැන්නක් බඳු විය.

ජී. ඩී. එල්. පෙරේරා සහ සිනමා නිර්මාණ

ඔහුගේ දිගුකාලීන නිර්මාණාත්මක මිත්‍රත්වය ගොඩනැගුණේ ප්‍රවීණ අධ්‍යක්ෂ ජී. ඩී. එල්. පෙරේරා සහ ඔහු වටා රොක්ව සිටි 'කලාපෙළ' කලාකරුවන්ගේ කවය සමඟිනි. මුලින්ම 1958 දී තම්මැන්නා වේදිකා නාට්‍යයේ සම-සංගීත අධ්‍යක්ෂණයට එක්වූ හෙතෙම, 1960 දී ජී. ඩී. එල්. ගේ සාමා නාට්‍යයේ සංගීත අධ්‍යක්ෂවරයා බවට පත්විය.

1965 දී සාමා චිත්‍රපටයක් ලෙස තිරගත වූ විට, එහි සංගීත නිර්මාණය ද ඔහු සතු විය; එය ඔහුගේ ප්‍රථම සිනමා සංගීත නිර්මාණයයි. තරුණියක් කරත්තයක නැගී තම ගම හැර යන සංවේදී දර්ශනය වෙනුවෙන් සුගතපාල සෙනරත් යාපා රචනා කළ, මල්ලිකා පෙරේරා ගැයූ වනන්තරේ ගල් අරණේ ගීතය ඔහු තනු නිර්මාණය කළේ ඒ වෙනුවෙනි. හුදෙක් ගීතය අලංකාර කිරීමට වඩා එම දර්ශනයේ ශෝකාන්තය හා වේදනාව ඉස්මතු වන අයුරින් ඔහු ස්වර සංයෝජනය කළ අතර, එය ඔහුගේ පසුකාලීන බොහෝ නිර්මාණවල ද කැපී පෙනුණු සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් විය.

වසර තුනකට පසු, ඔහු පිළිබඳ වඩාත්ම මතකයේ රැඳුණු චිත්‍රපටය නිර්මාණය විය. ජී. ඩී. එල්. පෙරේරාගේ දහසක් සිතුවිලි (1968) චිත්‍රපටයට ඇතුළත් වූ සතුට විලයි සැපත මලයි ගීතය නිමල් වික්‍රමසේකරගේ පද රචනයකි. 1960 දශකයේ මුල් භාගයේ සිට මෙරට ජනප්‍රිය වූ කැලිප්සෝ (calypso) සහ ලතින් ඇමරිකානු සංගීත ආරේ ආභාසය ලබමින් අලහකෝන් විසින් කළ තනු නිර්මාණය, සිංහල චිත්‍රපටයක සාද දර්ශනයකට උචිතම අන්දමින් පණ පෙවීය. අදටත් එම ගීතය ගුවන්විදුලියෙන් නිතර ඇසේ.

ඔහු හොරා පොලිස් (1968) සහ බොහෝ කලකට පසු චක්‍රායුධ (2000) චිත්‍රපට සඳහා ද සංගීතය නිර්මාණය කළේය. 1976 දී රාජ්‍ය චිත්‍රපට සංස්ථාවේ ප්‍රථම කෙටි චිත්‍රපට වැඩසටහන යටතේ නිපදවූ සිරිසේන සහ වයලීනය කෙටි චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිතය නිරූපණය කළ ඔහු, එහි සංගීතය ද නිර්මාණය කළේය.

ඔහුගේ වේදිකා නාට්‍ය සංගීත නිර්මාණ කාර්යය කිසිදා නොනැවතුණු අතර, එය එකල ලියැවුණු සෑම වර්ගයකම පාහේ සිංහල නාට්‍ය ඔස්සේ විහිදී ගියේය — ආඛ්‍යාන / ශෛලිගත නාට්‍ය, යථාර්ථවාදී නාට්‍ය, ගීත නාට්‍ය මෙන්ම ළමා නාට්‍ය ද ඒ අතර විය. ජී. ඩී. එල්. පෙරේරාගේ මගුල් මතේ සහ මෙහෙව් ලෝකෙක, චන්දි කන්නන්ගරගේ හේවයෝ, එස්. කරුණාරත්නගේ බුහුමන් සොයා, වැට්ට පිත්තල, එරබදු මල් සහ මල කෝලං, සුගතපාල සෙනරත් යාපාගේ මැටි බළල්ලු සහ හිරු නොනැගෙන රාජ්‍යය, ගුණසේන ගලප්පත්තිගේ මහහේනේ රීරියකා, නාමෙල් වීරමුණිගේ හතරවෙනි තට්ටුව සහ මාධ්‍යවේදියෙකුගේ අසිපත, මුදලිනායක සෝමරත්නගේ ගිනි කඳු සහ සුනෙත් ගෝකුලගේ රන් පිහාටු වැනි නාට්‍ය රැසකටම ඔහු සංගීතය සැපයීය. ඊට අමතරව ඔහු වේදිකා පසුතල නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස ද කටයුතු කළේය.

තිරයෙන් ඔබ්බට ගිය ගීත

සිනමාවෙන් ඔබ්බට ගොස් ඔහු ප්‍රවීණ ගායක ගායිකාවන් උදෙසා සෘජුවම ගීත නිර්මාණය කළේය. ඉන් වඩාත්ම ප්‍රකට ගීත ද්විත්වය ගැයුවේ නන්දා මාලිනිය විසිනි: රත්නා දිසානායකගේ පද රචනයක් වූ කප් සුවහස් කල් ("කප් සුවහස් කල් පෙරුම් පුරාගෙන / අපමණ බාධා දුක් කරදර විඳ / සංසාරේ භව සලකුණු දැක දැක / ඔබ සොයමින් මා ආ ගමනේ...") සහ සුනිල් ආරියරත්නයන්ගේ පද රචනයක් වූ කුරවි කෙවිල්ලන් ඒ ගීත දෙකයි. ඔහු විජේරත්න වරකගොඩ වෙනුවෙන් ඇයි තවමත් මුළාවෙන්නෙ සහ මිණිමුතු නැහැ මට, මෙන්ම මල්ලිකා පෙරේරා වෙනුවෙන් ගලක් පලා ගලක් දුටිමි සහ අම්මා අම්මා වැනි ගීත නිර්මාණය කළේය. 1970 දශකය පුරා ජාතික ගුවන්විදුලිය තුළ ඔහුට ස්ථාවර නිර්මාණ වේදිකාවක් හිමිව තිබිණි.

මේ සියලු කලා කටයුතු මධ්‍යයේ ඔහු මරදාන සංඝබෝධි විද්‍යාලයේ සහ බොරැල්ලේ විද්‍යාවර්ධන විද්‍යාලයේ සංගීත ආචාර්යවරයා ලෙස සිය ගුරු වෘත්තියේ ද නියැළුණි. පේරාදෙණියේ අනුලා දිසානායක මෙනවිය සමඟ විවාහ වූ ඔහු — සිංහල මූලාශ්‍රවල මෙම විවාහය 1972 දී සිදුවූ බව දැක්වේ — දරුවන් හයදෙනෙකුගේ පියෙකු විය. හෙතෙම 1995 දී රාජ්‍ය සේවයෙන් විශ්‍රාම ලැබීය.

නිහඬ මියැසි මිනිසා

'සරසවිය' පුවත්පත ඔහු පිළිබඳ කළ උපහාර ලිපියක ඔහුව හැඳින්වූයේ 'නිහඬ මියැසි මිනිසා' යනුවෙනි; එය අතිශයින්ම නිවැරදි වූ බැවින් ඒ නාමය ඔහුට තදින්ම බැඳුණි. නාට්‍යකරුවාට හෝ අධ්‍යක්ෂවරයාට පමණක් බොහෝවිට ප්‍රශංසා සහ ගෞරව හිමිවන, තාරකා බිහි නොවන ක්ෂේත්‍රයක කෙළවරක සිටිමින් ඔහු දශක හයක් පුරා වේදිකාවට සහ සිනමාවට නිහඬවම දායක විය. 2014 දී ලේඛක ලාල් ආනන්ද අබේධීර සිය මියැසි හරසර කෘතියේ එක් පරිච්ඡේදයක් ඔහු වෙනුවෙන් වෙන් කළේය; එහි චරිතාපදාන ඇතුළත් වූ සංගීතවේදීන් පස්දෙනා අතරට ඔහු ද ඇතුළත් විය (අනෙක් සිව්දෙනා වූයේ සිසිර සේනාරත්න, වික්ටර් දළුගම, සරත් බාලසූරිය සහ චන්ද්‍රදාස බෝගොඩ ය). ඔහුගේ මෙහෙවරට හිමිවිය යුතු පිළිගැනීමක් එලෙස ලැබිණි. සිංහල ගීත ක්ෂේත්‍රයට කළ සේවය උදෙසා 2017 දී ඔහු 'සුවඳ පද්ම' සම්මානයෙන් ද පිදුම් ලැබීය.

හෙතෙම 2019 ජනවාරි 23 වන දින කොළඹදී අභාවප්‍රාප්ත විය.

මතක අඩවියේ ඇති ගීත

සියලුම ගීත බලන්න

මූලාශ්‍ර