සීඩී (CD) තැටිය නිකුත් වීමට පෙර කැසට් පටය වෙළඳපොළට පැමිණියේය. එය 2004 වසරේ ශ්රී ලංකාවේ පැවති වාතාවරණය මනාව කියාපාන අතර, එම කැසට් පටය දින දෙකක් ඇතුළත පිටපත් අටදහසක් අලෙවි විය. ගීත දොළහකින් සමන්විත වූ එම කුලුඳුල් ඇල්බමය නම් කර තිබුණේ ද ඔහුගේම නමිනි. එය අයත් වූයේ සිංහල කතා කරන රටක් හිප් හොප් සංගීතයට සවන් දෙනු ඇතැයි ගුවන්විදුලි නාලිකා ඒත්තු ගැන්වීමට පෙර දශකය පුරා වෙහෙස වූ කොළඹින් බිහි වූ විසිතුන් හැවිරිදි සංගීත නිෂ්පාදකවරයෙකුට ය. සීඩී තැටිය නිකුත් වන විට ඒ පිළිබඳ කිසිදු විවාදයක් ඉතිරිව නොතිබිණි.
ඉරාජ් වීරරත්න යනු සන්සුන් මනසකින් යුතුව ලියා තැබීමට පහසු චරිතයක් නොවේ. මන්දයත් ඔහුගේ පසුකාලීන ප්රසිද්ධ ජීවිතය සංගීතයට කිසිසේත් අදාළ නොවන අයුරින් දැඩි ආන්දෝලනයකට හා විවාදයට ලක්ව ඇති බැවිනි. එහෙත් ඔහුගේ සංගීතමය කාර්යභාරය ඉතා පැහැදිලිය; බොහෝ දෙනෙකු ඔහුට ලබා දෙන ඇගයීමට වඩා එය සැබවින්ම පුළුල් හා ප්රබල වාර්තාවකි.
සීලට්ස්
1981 පෙබරවාරි 21 වන දින උපත ලැබූ ඔහු කොළඹ රාජකීය විද්යාලයෙන් අධ්යාපනය ලැබීය. "සෑම දෙයක්ම ආරම්භ වුණේ 1994 දී රනිඳු එක්ක," යැයි 2004 දී ඔහු සන්ඩේ ටයිම්ස් (Sunday Times) පුවත්පතට පැවසීය. "අපි ගියේ එකම පාසලට, ඉතින් අපි දෙන්නා එකතු වෙලා අලුත් දෙයක් කරන්න හිතුවා." දහසය හැවිරිදි වියේදී ගිල්ඩ්හෝල් සංගීත පාසලෙන් (Guildhall School of Music) හොඳම කීබෝඩ් වාදකයාට හිමි සම්මානය දිනාගත් ඔහු, පාසල් වියේදීම සිය පන්ති සගයන් වූ රනිඳු ලංකාගේ සහ යෞවන විග්නේශ්වරන් සමඟ එක්ව 'සීලට්ස්' (Zealots) සංගීත කණ්ඩායම පිහිටුවා ගත්තේය.
ඔහු එක් වූ සංගීත ක්ෂේත්රය එකල ඉතා කුඩා මෙන්ම ඉංග්රීසි භාෂාවට පමණක් සීමා වූවක් විය. ප්රථම ශ්රී ලාංකේය හිප් හොප් පටිගත කිරීම බිහි වූයේ 1997 වසරේදී ය — එනම් බ්ලඩ් බ්රදර් රෙකෝඩ්ස් (Blood Brother Records) යටතේ නිකුත් වූ Colombo Tribe Project Vol. 1 ඇල්බමයයි. ඊට බ්රවුන් බූගී නේෂන් (Brown Boogie Nation) නැමැති ජී-ෆන්ක් (G-funk) කණ්ඩායමේ සහ රූඩ් බෝයි රිපබ්ලික් (Rude Boy Republic) ත්රිත්වයේ ගීත ඇතුළත් විය. බ්රවුන් බූගී නේෂන් කණ්ඩායමේ "You Get Around" ගීතය ඉංග්රීසි බසින් විකාශය වූ TNL රේඩියෝව ඔස්සේ ප්රචාරය වූ ප්රථම දේශීය හිප් හොප් ගීතය බවට පත් වූ අතර, යුද විරෝධී තේමාවක් රැගත් ඔවුන්ගේ "Lions and Tigers" ජාතික රූපවාහිනිය ඔස්සේ විකාශය වූ ප්රථම දේශීය හිප් හොප් වීඩියෝව විය. ඉන්පසු ක්රිෂාන් සහ ගජන් මහේෂන් සහෝදරයන්ගේ අර්බන් සවුන්ඩ් (Urban Sound) කණ්ඩායම සන් එෆ්එම් (Sun FM) හරහා කරළියට පැමිණියේය.
ඉරාජ් මුලින්ම කටයුතු කළේ එම කවය තුළය. 1998 දී ඔහු රූඩ් බෝයි රිපබ්ලික් කණ්ඩායමේ රුකී සහ අර්බන් සවුන්ඩ් සමඟ එක්ව "Sri Lankan 2030" නම් ගීතය නිර්මාණය කළේය. 2000 වසරේදී එම පිරිස සමඟම එක්ව ඔහු "Down Dirty" ගීතය නිෂ්පාදනය කළ අතර එය සන් එෆ්එම් ටොප් 40 (Sun FM Top 40) ශ්රේණිගත කිරීම්වල සිව්වන ස්ථානයට පත්විය. සන්ඩේ ටයිම්ස් පුවත්පත හැඳින්වූ පරිදි ආසියානු මුසුවක් සහිත හිප් හොප් නිර්මාණයක් වූ ඔහුගේ "Roots" වාදන හා ගායන නිෂ්පාදනය, බීබීසී රේඩියෝ 1 හි එක්සත් රාජධානි ආසියානු ශ්රේණිගත කිරීම්වල (BBC Radio 1 UK Asian chart) 18 වන ස්ථානය දක්වා ඉහළ ගියේය. 2004 දී ඔහු රනිඳුගේ අහංකාර නගරේ ආර් ඇන්ඩ් බී (R&B) ගීතයේ පන්ජාබි රීමික්ස් (Punjabi remix) නිර්මාණයක් කළ අතර, ගැටුම් පිරි යාපනය අතහැර තමාට වෙනස්කම් කරන නගරයකට පැමිණෙන තරුණයෙකු ගැන කියැවෙන දෙමළ ආඛ්යාන රැප් ගීතයක් වූ "J-Town Story" නිකුත් කළේය. එය ශක්ති එෆ්එම්, සූරියන් එෆ්එම්, ශක්ති ටීවී, සිරස ටීවී සහ ස්වර්ණවාහිනිය ඔස්සේ ප්රචාරය වූ අතර, සන් එෆ්එම් ටොප් 40 හි දෙවන ස්ථානයට ද පත්විය.
සංගීතය ඊළඟට යා යුතු දිශාව පිළිබඳව ඔහු ඒ වන විටත් සිතමින් සිටියේය. "මිනිස්සු කැමති නිසා ඉදිරියේදී දකුණු ඉන්දීය සංගීතය ප්රචලිත කරන්න මම සැලසුම් කරනවා," යැයි 2004 අගභාගයේදී ඔහු පැවසීය. එකල ශ්රී ලාංකේය පොප් සංගීතය තුළ පැවති ප්රධානතම භීතිය වූයේ තම නිර්මාණ ඉන්දීය ආරට ඕනවට වඩා සමීප වේ යැයි බිය වීම මිස ඊට අඩුවෙන් සමීප වීම නොවන බැවින්, අද වන විට සාමාන්ය ප්රකාශයක් සේ පෙනෙන මෙම අදහස එකල එසේ නොවිණි. චිත්රපට නිෂ්පාදක ප්රීතිරාජ් වීරරත්නගේ පුත්රයෙකු වන ඔහු, තමා චිත්රපට සඳහා සංගීතය නිර්මාණය කිරීමට අපේක්ෂා කරන බව ද එම සම්මුඛ සාකච්ඡාවේදී පැවසීය.
ඇල්බමය සහ විමසා බැලිය යුතු ප්රකාශයක්
ඔහුගේ නමින්ම නිකුත් වූ මංගල ඇල්බමයේ අඩංගු ගීත දොළහ අතරට "J-Town Story", "Roots", "Ill Noize" සහ "Players Lounge" ඇතුළත් විය. ශ්රී ලාංකේය හිප් හොප් පිළිබඳ ඉංග්රීසි විකිපීඩියා ලිපියේ සඳහන් වන්නේ "මෙරට ප්රථම සිංහල රැප් ගීතය 2005 දී ඉරාජ්ගේ නාමික ඇල්බමය හරහා නිකුත් වූ" බවයි — එහෙත් එම වාක්යයට "මූලාශ්ර අවශ්යයි" (citation needed) යන සටහන එක් කර ඇති අතර මූලාශ්රවල දැක්වෙන දිනයන් ද එකිනෙක නොගැළපේ. සන්ඩේ ටයිම්ස් පුවත්පත 2004 දෙසැම්බරයේදී එය අලුතින්ම නිකුත් වූ ඇල්බමයක් ලෙස වාර්තා කළ අතර, 2016 මාර්තු මාසයේදී රෝර් මීඩියා (Roar Media) එය 2005 ට අයත් බව දැක්වීය; එසේම ඉරාජ්ගේම විකිපීඩියා ගීතාවලියෙහි එම් එන්ටර්ටේන්මන්ට්ස් (MEntertainments) යටතේ Iraj නම් ඇල්බමයක් 2010 දී නිකුත් වූ බව සඳහන් වේ. මෙහිදී වඩාත්ම නිවැරදි නිගමනය වන්නේ මෙම මංගල ඇල්බමය 2004-05 කාලසීමාවේදී එළිදැක්වුණු බවත්, බහුලව ප්රචලිත වූ ප්රථම සිංහල රැප් නිර්මාණ ඊට ඇතුළත් වූ බවත් ය.
මීට අදාළ තවත් ප්රකාශයක් මුළුමනින්ම බැහැර කළ යුතුය. "ශ්රී ලංකාවට හිප් හොප් හඳුන්වා දීම" වෙනත් සංගීතඥයෙකුට ආරෝපණය කරමින් බහුලව සංසරණය වූ පුවතක් පැනනැගුණේ මාධ්යවේදී වාර්තාවකින් නොව මුදල් ගෙවා පළ කරන ලද ප්රවෘත්ති නිවේදනයකිනි. ඊට වසර හතකට පෙර Colombo Tribe Project Vol. 1 ඇල්බමය බිහිව තිබූ බවට ලේඛනගත සාක්ෂි පවතින බැවින් එම ප්රකාශය සත්යයෙන් තොරය.
ශ්රී ලංකාවේ ඩොක්ටර් ඩ්රේ
ඉන්පසු එළඹි දශකය පුරා ඉරාජ් සැබවින්ම කළ කාර්යභාරය ඔහුගේම රැප් ගායනයට වඩා සංගීත නිෂ්පාදනය සහ නවකයන්ට අවස්ථා උදාකර දීම හා බැඳී පැවතුණි. ශ්රී ලාංකේය හිප් හොප් පිළිබඳ රෝර් මීඩියා විමර්ශනය ඔහු "ශ්රී ලංකාවේ ඩොක්ටර් ඩ්රේ" ලෙස හැඳින්වූ අතර, එම සංසන්දනය ඉතා ප්රවේශමෙන් සිදු කරන ලද්දකි: ඔහු පිරිස අතර සිටින විශිෂ්ටතම ගීත රචකයා නොවුණ ද, ප්රබල රිද්ම (beats) සහ කර්මාන්ත සබඳතා සතු පුද්ගලයා වූයේ ඔහුය; "එසේ නොවන්නට කිසිදා කරළියට නොඑන්නට ඉඩ තිබූ දක්ෂ කලාකරුවන් රැසක් ප්රධාන ධාරාවේ ප්රේක්ෂකයන් වෙත හඳුන්වා දීමට තනිවම මූලිකත්වය ගත් පුද්ගලයා" ඔහු විය. ක්රිෂාන් මහේෂන්, කිලර් බී (Killer B), බෝන් කිලර් (Bone Killer) සහ යම් දුරකට රනිඳු ලංකාගේ යන සියලු දෙනාගේම සංගීත දිවියේ හැරවුම් ලක්ෂ්යයන් වූයේ ඉරාජ්ගේ නිර්මාණ සඳහා දායක වීමයි. ක්රිෂාන් ප්රමුඛත්වයට පත්වූයේ "J-Town Story" සහ ගුවන්විදුලියේ ජනප්රිය වූ "රන් රන් රන්" ඇතුළු ඉරාජ්ගේ ගීත හරහා ය.
ඔහුගේ උපායමාර්ගයේ අනෙක් අර්ධය වූයේ ප්රධාන ධාරාවේ සිංහල පොප් සංගීතය සමඟ බාහිර සහයෝගීතාවයන් ගොඩනැගීමයි. සමිතා මුදුන්කොටුව ඇතුළු ප්රවීණ ගායක ගායිකාවන් සමඟ රැප් පද මුසු කිරීම මගින්, මෙම සංගීත ආර ඉංග්රීසි භාෂාවට පමණක් සීමා වූ ක්ෂේත්රයකින් ඔබ්බට ගොස් අනෙකුත් සියලු ගීත සමඟ එකම ගීතාවලීන්ට (playlists) එක්වීමට මග පෑදිණි. ඔහු අතින් නිර්මාණය වූ ගීත අතර මුඩුක්කුවෙන් එලියට, ගිනියම් රෑ, මනුසතා, වස්සානේ හීනේ සහ 2017 දී නිකුත් වූ ඇල්බමයක නාමය ද වූ මනමාලි ප්රධාන වේ; ඔහුගේ දෙවන ඇල්බමය වූ Chapter 02: Aloke 2013 දී නිකුත් විය. ඔහු 2009 වසරේ තිරගත වූ වෙට්ටෙයිකාරන් (Vettaikaaran) නම් දෙමළ චිත්රපටයේ පසුබිම් සංගීතය ද නිර්මාණය කළේය.
සම්ප්රදායික සංගීත ආකෘතීන්ගෙන් ඔබ්බට යමින් ජනප්රිය රැල්ල සමඟ නොපැකිළව කටයුතු කළ ඔහු, ශ්රී ලංකාවේ ප්රවීණ සංගීතඥයන් එවැනි කටයුතු තමන්ට නුසුදුසු පහත් කාර්යයන් ලෙස සැලකූ යුගයක රූපවාහිනී සහ වෙළඳ අනුග්රාහක තේමා ගීත නිර්මාණය කළේය — 2014 කාල්ටන් සුපර් සෙවන් (Carlton Super Seven) ක්රිකට් තේමා ගීතය ඒ අතරින් එකකි. 2015 දී "සෙල්ෆි රැප්" (selfie rap) රැල්ල ආරම්භ වී, නාඳුනන නව යොවුන් වියේ පසුවන්නන් සිය ගණනක් තම දුරකථනවලින් පටිගත කළ රැප් පද අන්තර්ජාලයට මුදාහරින්නට වූ විට, ඒ පිළිබඳ අදහස් විමසූ ප්රවීණයන් අතර ඔහු ද විය. එමෙන්ම එම රැල්ල ප්රධාන ධාරාවට කඩා වැදුණේ ඔහු ආරම්භ කළ අවධියේ නොපැවති ප්රබලත්වයකිනි.
පසුකාලීන දිවිය
2010 දශකයේ මැද භාගයේ සිට ඔහුගේ ප්රසිද්ධ ප්රතිරූපය සංගීතයෙන් ඔබ්බට තීරණාත්මක ලෙස වෙනස් විය. 2020 දී ජාතික තරුණ සේවා සභාවේ අධ්යක්ෂ මණ්ඩල සාමාජිකයෙකු ලෙස පත් වූ ඔහු 2021 දී ඉන් ඉල්ලා අස්විය; ඇතැම් දේශපාලන චරිතවලට විවෘතව සහය දැක්වූ ඔහු 2022 අරගල සමයේදී දැඩි විවේචනයට ලක් වූ අතර එම වසරේ මැයි මාසයේදී කොළඹ පිහිටි ඔහුගේ නිවසට ද ප්රහාර එල්ල විය; වර්තමානයේ ඔහු සිය යූටියුබ් නාලිකාව ඔස්සේ දේශපාලන සාකච්ඡා වැඩසටහනක් මෙහෙයවයි. එම වසරවල තොරතුරු ලේඛනගත වී ඇත්තේ සංගීත පිටුවලට වඩා ප්රවෘත්ති පිටුවල වන අතර, ඒවා වෙනත් ලිපියකට අයත් මාතෘකාවන් ය.
කෙසේ වෙතත් ඔහුගේ සංගීතමය දායකත්වය නොසැලී පවතී. කිසිවෙකු පාහේ නොඇසූ 1997 ගීත එකතුවකින් ඇරඹි ශ්රී ලාංකේය හිප් හොප් කලාව දශක දෙකක් ඇතුළත ප්රධාන ධාරාවේ වාණිජ සංගීත ප්රභේදයක් බවට පත් වූ අතර, එම කාල පරිච්ඡේදයේ සැලකිය යුතු මැද භාගයක් පුරා ගුවන්විදුලියට යන්නේ කවුරුන්දැයි තීරණය කළ ප්රධාන චරිතය වූයේ ඉරාජ් වීරරත්න ය.