1967 වසරේ තිරගත වූ සිංහල චිත්රපටයක සාමාන්යයෙන් ගීත හයක් හෝ අටක් ඇතුළත් වෙතැයි අපේක්ෂා කෙරිණි. එහෙත් සත් සමුදුර සිනමාපටයේ අන්තර්ගත වූයේ ගීත දෙකක් පමණි. ඒ ගීත ද්විත්වය ම ගායනා කරන ලද්දේ ද එක් අයෙකු විසිනි; ඒ ඩබ්ලිව්. ඩී. අමරදේවයන් විසිනි. එමෙන්ම ඒ කිසිදු ගීතයක් ප්රීතිමත් ස්වභාවයක් ඉසිලුවේ ද නැත. ඉංග්රීසි විකිපීඩියාවේ එම චිත්රපට සංගීතය පිළිබඳ කෙරෙන විස්තරය, සිනමා ලිපියකට තරම් නොවූ අසාමාන්ය ඍජු බවකින් යුක්ත ය: "එකල ජනප්රිය චිත්රපට මෙන් නොව, මෙහි ඇතුළත් වූයේ ගීත කිහිපයක් පමණක් වන අතර ඒවා ශෝකී මෙන්ම අතිශය චාම් ගුණයකින් යුක්ත විය."
එම සංයමය හුදු අහම්බයක් නොව සවිඥානික තීරණයක් වූ අතර, එම තීරණය ගත් පුද්ගලයා වූයේ චිත්රපටයේ සංගීත අධ්යක්ෂ සෝමදාස ඇල්විටිගල ය. පසු වසරේ පැවති 1967 වසර සඳහා වන සරසවිය සම්මාන උළෙලේ දී සත් සමුදුර චිත්රපටය හොඳම චිත්රපටය, හොඳම අධ්යක්ෂණය, හොඳම සංස්කරණය, හොඳම නළුවා සහ නිළිය, හොඳම ගීත රචනය මෙන්ම හොඳම පසුබිම් ගායකයා යන සම්මාන දිනාගත් අතර, හොඳම සංගීත අධ්යක්ෂණයට හිමි සම්මානය හිමි වූයේ ද ඇල්විටිගලට ය.
ගීත දෙකක් සහ ධීවර ගම්මානයක්
සිරි ගුණසිංහයන්ගේ මෙම චිත්රපටය ගෙතී තිබුණේ දකුණු මුහුදු තීරයේ ධීවර පවුල්වල ජීවිත වටා ය. එය ඩී. බී. නිහාල්සිංහයන් විසින් කළු-සුදු සිනමාරූපී මාධ්යයෙන් කැමරාගත කරන ලද්දකි. එහි එන ගීත ද්විත්වය වූයේ මහගම සේකරයන්ගේ පද රචනයෙන් යුතු සිනිඳු සුදු මුදු තලාවේ සහ සිරි ගුණසිංහයන් විසින් ම රචිත පිපුණු කුසුම පරවූවා යන ගීතයන් ය. හොඳම ගීත රචනය සහ හොඳම ගායනය යන සම්මාන ද්විත්වය ම හිමි වූයේ ඉන් පළමු ගීතයට ය. එදින රාත්රියේ සැමගේ මතකයේ රැඳුණු නම් වූයේ සේකර සහ අමරදේව ය; එහෙත් ඒ දෙදෙනාගේ ම නිර්මාණ පසුබිමේ පැවති මියුරු තනුව නිර්මාණය වූයේ ඇල්විටිගලයන් අතිනි.
1997 දී රජයේ කමිටුවක් විසින් සත් සමුදුර චිත්රපටය ශ්රී ලාංකේය සිනමාවේ පළමු වසර පනහ තුළ බිහි වූ විශිෂ්ටතම චිත්රපට දහයෙන් එකක් ලෙස නම් කරන ලදී. එය තිරගත වූ නිශ්චිත දිනය පිළිබඳ විවිධ මූලාශ්රවල දැක්වෙන්නේ පරස්පර තොරතුරු ය — films.lk වෙබ් අඩවිය 1967 පෙබරවාරි 22 ලෙස ද, ඉංග්රීසි විකිපීඩියාව පෙබරවාරි 2 ලෙස ද දක්වයි.
සිනමාපට එකොළහක්
films.lk වෙබ් අඩවිය වාර්තා කරන පරිදි, වසර එකොළහක් පුරා විහිදුණු ඔහුගේ සම්පූර්ණ සිනමා නාමාවලිය චිත්රපට එකොළහකින් සමන්විත වන අතර, එය විශිෂ්ට අධ්යක්ෂවරුන් රැසකගේ එකතුවකි:
සාගර පලන්සූරිය කවියාගේ කාව්ය කතාව ඇසුරින් නිර්මාණය වූ සුදෝ සුදු (1965, රොබින් තම්පෝ) — ඔහුගේ පළමු නිර්මාණය; සත් සමුදුර (1967, සිරි ගුණසිංහ); බිනරමලී සහ පාර වළලු (දෙක ම 1969); බක්මහ දීගේ (1969, දයානන්ද ගුණවර්ධන); වෙස් ගත්තෝ (1970, වසන්ත ඔබේසේකර); වැලිකතර (1971, ඩී. බී. නිහාල්සිංහ); සිහින ලොවක් (1972, සිරිල් වික්රමගේ); සිංහාසන සහ සාගරිකා (දෙක ම 1974, ටයිටස් තොටවත්ත); මෙන්ම ආශා (1976).
බිනරමලී යනු මෙතෙක් නිර්මාණය වූ 200 වැනි සිංහල වෘත්තාන්ත චිත්රපටය වූ අතර, එය ගුවන්විදුලි නාට්ය මාලාවක් (මුදලිනායක සෝමරත්නයන්ගේ මුවන්පැලැස්ස) ඇසුරින් නිර්මාණය වූ ප්රථම චිත්රපටය ද විය. එය 1970 සරසවිය සම්මාන උළෙලේ දී හොඳම චිත්රපටය ලෙස සම්මාන දිනාගත් අතර, චිත්රපටය ආරම්භයේ ම එන රෙදි වෙළෙන්දාගේ ගීතය වූ රටකින් රටකට පාර අසාගෙන ගීතය වෙනුවෙන් හොඳම ගීත රචනය සහ හොඳම පසුබිම් ගායනය යන සම්මාන යළිත් වරක් සේකර සහ අමරදේවයන් වෙත හිමි විය. චිත්රපටයේ තේමා ගීතය වූ මල් මල් වන මල් මැද පිපි ගායනා කරන ලද්දේ සුජාතා අත්තනායක විසිනි.
මුළුමනින් ම පාහේ ගීතමය වූ චිත්රපටයක්
ඉන්පසු එම වසරේ දී ම මීට හාත්පසින් ම වෙනස් අත්දැකීමක් දැකගත හැකි විය. දයානන්ද ගුණවර්ධනයන්ගේ බක්මහ දීගේ — බෝමාෂේගේ ද මැරේජ් ඔෆ් ෆිගාරෝ (The Marriage of Figaro) ඇසුරින් නිර්මිත සිය බක්මහ අකුණු වේදිකා නාට්යය පාදක කරගනිමින් නිපැයූ — ගීත නවයකින් සමන්විත වූ අතර, එහි සියලු ම ගීත පද රචනා කරන ලද්දේ ද ගුණවර්ධනයන් විසිනි. ඇල්විටිගලයන් විවිධ ගායක ගායිකාවන් රැසක් යොදාගනිමින් ඊට තනු නිර්මාණය කළේ ය: අමරදේවයන් ආදර හැඟුම් සහ ස්වර ක්රීඩාවක් බඳු සරිගමපා ගීත ගායනා කළ අතර; නන්දා මාලිනිය මලකින් මලකට සහ දියට නැමුණු මල් ගීත ද; අමිතා වැදිසිංහ කන්ද උඩින් සඳ ගීතය ද; වික්ටර් රත්නායකයන් අවි ගත් මදනායක සහ බක්මහටයි හෙන විදුලි යන ගීත ද ගායනා කළහ.
සත් සමුදුර චිත්රපටයේ චාම් ගීත ද්විත්වය හා සසඳන විට, මේ වෙනස ඕනෑම චරිතාපදානයකට වඩා හොඳින් ඔහුගේ ප්රතිභාව කියාපායි: ඔහු එක් ශෛලියකට පමණක් කොටු වූවෙකු නොවී ය; ඒ වෙනුවට එක් එක් අධ්යක්ෂවරයාගේ සිනමාපටයට සැබැවින් ම අවශ්ය වන්නේ කුමක්දැයි හඳුනාගෙන, කිසිදු අතිරේකත්වයකින් තොරව නිශ්චිතව ම එය ම නිර්මාණය කළ කලාකරුවෙකි.
වැලිකතර සහ ඉන්පසු යුගය
1971 දී තිරගත වූ වැලිකතර, ඩී. බී. නිහාල්සිංහයන්ගේ පළමු වෘත්තාන්ත චිත්රපටය වූ අතර, පේදුරුතුඩුවේ දී රූගත කෙරුණු එය දකුණු ආසියාවේ ප්රථම සිනමාස්කෝප් (CinemaScope) චිත්රපටය ද විය. ඒ පිළිබඳ විකිපීඩියා ලිපියෙහි මෙසේ සඳහන් වේ: "සෝමදාස ඇල්විටිගල සත් සමුදුර චිත්රපටය වෙනුවෙන් කළ සුන්දර සංගීත නිර්මාණයෙන් පසුව, මෙම චිත්රපටය හරහා සිය කීර්ති නාමයට තවත් සුවිශේෂී ජයග්රහණයක් එක් කරගත්තේ ය." එහි අන්තර්ගත එක ම ගීතය ද සේකර-අමරදේව සුසංයෝගයෙන් බිහි වූ ගිනි ගත් මරු කතරේ ගීතයයි. පසු කලෙක මෙම චිත්රපටය ද ශ්රී ලාංකේය සිනමාවේ පළමු අඩසියවස තුළ බිහි වූ විශිෂ්ටතම චිත්රපට අතුරින් දසවැන්න ලෙස නම් කෙරිණි.
සිනමාවට අමතරව, ස්වතන්ත්ර ගීත ලෙසින් ද ඔහුගේ තනු නිර්මාණ කිහිපයක් රසික මතකයේ නොමැකී පවතී — වික්ටර් රත්නායකයන් ගායනා කරන, සේකරයන්ගේ පද රචනයක් වූ අඩවන් දෑසින් ගීතය වෙස් ගත්තෝ චිත්රපටයෙන් බිහි වූවකි; හෙන්රි ජයසේනයන් රචනා කළ මේ තියෙන්නෙ කන්තෝරුව ගීතය වේදිකාවෙන් බිහි වූවකි. 1976 දී තිරගත වූ ආශා චිත්රපටයෙන් පසු සිනමා නාමාවලි තුළ ඔහුගේ නම යළි සඳහන් නොවේ.
අප්රකට තොරතුරු
ඔහු පිළිබඳ සෙසු සෑම තොරතුරක් ම පාහේ අදටත් අප්රකට ය. ඉංග්රීසි හෝ සිංහල විකිපීඩියාවේ ඔහු ගැන ලිපියක් නොමැත. උපන් වර්ෂයක්, මියගිය වර්ෂයක්, උපන් ගමක්, ඔහු සංගීතය හැදෑරූ ස්ථානයක් පිළිබඳ කිසිදු සටහනක්, සම්මුඛ සාකච්ඡාවක් හෝ ගුණකථනයක් කිසිදු මූලාශ්රයකින් සොයාගත නොහැකි ය — ඉතිරිව ඇත්තේ චිත්රපට නාමාවලියක්, සම්මානයක් සහ එම අමරණීය ගීත සමුදාය පමණි. මෙම වෙබ් අඩවියේ කලාකරුවන්ගේ දත්ත ගබඩාවේ ඔහුගේ නම Somadasa Alvitigala ලෙස දැක්වෙන අතර, සිංහල බසින් ඔහුගේ නම සෝමදාස ඇල්විටිගල ලෙස දක්වන films.lk වෙබ් අඩවිය මෙම ලිපියට පාදක වූ ප්රධාන මූලාශ්රයයි.
එය වසන් කිරීමට වඩා පැහැදිලිව ප්රකාශ කිරීම වටී. ජාතික සිනමාවේ අතිශය ප්රශංසනීය දශකයක කේන්ද්රස්ථානයක රැඳී සිටි සංගීතඥයෙකු වුව ද, කිසිදු චරිතාපදානයක් ඉතිරි නොකර යා හැකි බව මෙයින් පෙනී යයි — සංගීත ඉතිහාසයක මතකයන් අතුරුදන් වන සාමාන්ය ආකාරයන්ගෙන් එකක් වන්නේ ද එයයි.