වයස අවුරුදු හතළිහ ඉක්මවූ ශ්රී ලාංකිකයන් අතරින් ගඟ අද්දර ගීතය ගායනා කළ නොහැකි අයකු සොයා ගැනීම දුෂ්කර ය. නිම් හිම් සෙව්වා මා සසරේ ගීතය ද එලෙසින් ම බොහෝ දෙනෙකුගේ මුවඟ රැඳෙන්නකි. එහෙත් මේ අමරණීය ගීත ද්විත්වයේ ම සිංහල පද රචනය එක ම මිනිසෙකුගේ නිර්මාණයක් බව දන්නේ අතළොස්සකි; ඔහුගේ නම නිවැරදිව ලියන්නේ කෙසේදැයි කිව හැක්කේ ද ඊටත් වඩා අල්ප පිරිසකට පමණි.
එය කිසිසේත් ම අතිශයෝක්තියක් නොවේ. ඉංග්රීසි බසින් හෝ සිංහල බසින් ඔහු පිළිබඳ කිසිදු විකිපීඩියා ලිපියක් සොයාගත නොහැක. ශ්රී ලාංකේය ගීත පද දත්ත සමුදායන්හි ඔහුගේ නම Augustus Vinayagaratnam ලෙස දැක්වෙන අතර, මෙම වෙබ් අඩවිය පිටුපස ඇති ගීත දත්ත සමුදායේ එය Ogastas Vinayaagarathnam, එනම් ඕගස්තස් විනයාගරත්නම් ලෙස සටහන්ව තිබේ. මේ අතරින් කිසිදු නාමකරණයක් ග්රැමෆෝන් තැටි කවරයකින්, ගුවන්විදුලි නිවේදනයකින් හෝ කිසිවෙකුට ඉදිරිපත් කළ හැකි වූ සමරු සටහනකින් තහවුරු වී නොමැත. මෙම ලිපියෙහි භාවිත කෙරෙන්නේ ප්රචලිතව මුද්රණයට නැඟුණු ඉංග්රීසි නාමය වන අතර, එය ද නිශ්චිතව තහවුරු නොවූවක් බව මෙහිදී පැහැදිලිව සඳහන් කළ යුතු ය. ඔහුගේ උපන් හෝ මියගිය වර්ෂයන් ද අප දන්නේ නැත.
ලේඛනගත තොරතුරු
ඔහු පිළිබඳව වඩාත් ස්ථිරසාර විස්තරයක් හමුවන්නේ එක්තරා ගීතයක් නිර්මාණය වීම සම්බන්ධයෙන් 2018 වසරේ ඩේලි මිරර් (Daily Mirror) පුවත්පතේ පළ වූ විශේෂාංග ලිපියකිනි. ඉංග්රීසි බසින් පද රචනා කළ සංගීතවේදී නිමල් මෙන්ඩිස් තම ගීත සිංහලයට නඟා ගත්තේ කෙසේදැයි පැහැදිලි කරමින් එම ලිපියේ සඳහන් වූයේ, මෙන්ඩිස්ට "පානදුරේ විසූ දෙමළ මහත්මයකු වූ ඕගස්තස් විනයාගරත්නම් මුණගැසුණු" බවයි. ඔහුගේ පසුබිම පිළිබඳ විශ්වාසදායක ලෙස දැනගත හැකි සියලු තොරතුරු ගැබ්ව ඇත්තේ එම තනි වාක්යය තුළ ය; එනම් ඔහු නිරිතදිග වෙරළබඩ නගරයක් වන පානදුරේ විසූ දෙමළ ජාතිකයෙකු බව පමණි.
සිංහල නාට්ය ඉතිහාසය තුළින් ද ඔහුගේ නම මතු වේ. ටෝනි රණසිංහ රංගන ශිල්පියෙකු බවට පත් වූ අයුරු ඩේලි මිරර් තීරු ලිපි රචක ඩී. බී. එස්. ජෙයරාජ් විස්තර කරද්දී, නාට්යවේදී සුගතපාල ද සිල්වා වටා "අපේ කට්ටිය" නමින් රොක් වූ කලා, සාහිත්ය හා සිනමා ලැදි තරුණ ද්විභාෂික බුද්ධිමතුන්ගේ නම් සඳහන් කළේ ය: සිරිල් බී. පෙරේරා, සුගතපාල ද සිල්වා, ධර්මසිරි වික්රමරත්න, විපුල් ධර්මවර්ධන, ජී. ඩබ්ලිව්. සුරේන්ද්ර සහ ඕගස්තස් විනයාගරත්නම් ඒ අතර වූහ. 1962 රාජ්ය නාට්ය උළෙලේදී සුගතපාල ද සිල්වාගේ බෝඩිංකාරයෝ නාට්යය වෙනුවෙන් "අපේ කට්ටිය" හොඳම නාට්යය සහ හොඳම පිටපත යන සම්මාන දිනා ගත්තේ ය. වෙනත් වචනවලින් කිවහොත්, විනයාගරත්නම් යනු අහම්බෙන් සංගීත ක්ෂේත්රයට කඩා වැදුණු කුලී පරිවර්තකයෙකු නොවේ. ඔහු බිහි වූයේ කොළඹ නාට්ය ක්ෂේත්රයේ විවාදාත්මක මෙන්ම ප්රබලතම ද්විභාෂික සංවාද මණ්ඩපයෙනි.
නිමල් මෙන්ඩිස් වෙනුවෙන් කළ නිර්මාණ
ඔහුගෙන් සිදුවූ සදාතනික මෙහෙවර වන්නේ නිමල් මෙන්ඩිස්ගේ නිර්මාණාවලියේ සිංහල අර්ධය බිහි කිරීමයි. 1968 දී බ්රිතාන්යයේ Top of the Pops සංගීත දර්ශකය දක්වා ගමන් කළ, දිවියේ වැඩි කලක් ලන්ඩනයේ ගත කළ ශ්රී ලාංකික ගීත නිර්මාණකරුවකු වූ නිමල් මෙන්ඩිස් සිය තනු නිර්මාණය කළේ ඉංග්රීසි පද මාලාවන් මුල් කරගෙන ය. ඉංග්රීසි පදවල අරුත නොනසා, සුගායනීය සිංහල පදවැල් බවට ඒවා පරිවර්තනය කිරීමේ වගකීම පැවරුණේ විනයාගරත්නම්ට ය. දශකයකට අධික කාලයක් මුළුල්ලේ ඔහු එම කාර්යය නොකඩවා ඉටු කළේ ය.
මුද්රිත ලේඛනයන්හි සඳහන් වන ඔවුන්ගේ ප්රථම ඒකාබද්ධ නිර්මාණය වන්නේ ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස්ගේ අහසින් පොළොවට චිත්රපටය වෙනුවෙන් රචනා වී පසු කලෙක මිල්ටන් මල්ලවාරච්චි විසින් ගායනා කරන ලද උපුල් නුවන් විදහා ගීතයයි. අනතුරුව සුමිත්රා පීරිස්ගේ ගඟ අද්දර (1980) චිත්රපටයේ තේමා ගීතය බිහි විය. මෙන්ඩිස් විසින් මුලින් "Banks of the River" නමින් තනුව යෙදූ එම ගීතය ගායනා කළේ විජය කුමාරණතුංග විසිනි — රංගන ශිල්පියෙකු පසුබිම් ගායකයෙකු බවට පත් කරමින් එම ගීතය ජනමන වැළඳගත් අමරණීය නිර්මාණයක් බවට පත් කළේ එම ගායනයයි.
එම චිත්රපටය සඳහා ම මෙන්ඩිස් විසින් ආරම්භක නාමාවලිය පසුබිමට කිසිදු තේරුමක් නැති සරල ඉංග්රීසි වදන් පෙළක් සහිත තනුවක් නිර්මාණය කළේ ය: Tralalalala you, tralalalala me... විනයාගරත්නම් අතින් එහි සිංහල අනුවාදය ලෙස බිහි වූයේ රන් ටිකිරි සිනා ගීතයයි. මුලින් ම එය ගැයුවේ වික්ටර් සිල්වා සහ එකල දොළොස් හැවිරිදි වියේ පසු වූ නිරාශා පෙරේරා සමඟ බොරැල්ල සංඝමිත්තා බාලිකා විද්යාලයේ ප්රාථමික අංශයේ දැරියන් පිරිසකි. මෙය පටිගත කළ කාලය පිළිබඳව මූලාශ්ර එකිනෙකට පරස්පර වේ: ඩේලි මිරර් පුවත්පතට අදහස් දැක්වූවන් සිහිපත් කළේ එම පටිගත කිරීම 1978 මාර්තු 31 වන දින සිදු වූ බවයි; එහෙත් විකිපීඩියාවේ එය 1979 වසරේ පටිගත වූවක් ලෙස දැක්වේ. කෙසේ වෙතත් ඔහු හමුවේ තිබුණේ අසීරු අභියෝගයකි — හිතාමතා ම සැහැල්ලු හා තේරුමක් විරහිත ලෙස ලියූ ඉංග්රීසි පදවල ජීවය රැකගනිමින්, මුල් ඉංග්රීසි ගීතය කිසිදා නොඅසන ප්රේක්ෂකාගාරයක් හමුවේ එය සාර්ථක කරවීමයි. චිත්රපටය ඉක්මවා යමින් අතිශය ජනප්රිය වූ මෙම ගීතය, පසුව නීලා වික්රමසිංහ සහ ටී. එම්. ජයරත්න ගැයූ ප්රතිනිර්මාණය හරහා මුල් පටිගත කිරීමටත් වඩා ප්රචලිත විය.
මේ සියල්ල අතරින් අතිශය ආදරයට පාත්ර වූ නිර්මාණය වන්නේ 1978 වසරේ තිරගත වූ සීතා දේවී චිත්රපටය වෙනුවෙන් පණ්ඩිත් ඩබ්ලිව්. ඩී. අමරදේවයන් ගැයූ නිම් හිම් සෙව්වා මා සසරේ ගීතයයි. එය ඉංග්රීසි බසින් "Yesterday, Today or Tomorrow" නමින් නිර්මාණය වී තිබිණි. මෙහිදී ලේඛනගත තොරතුරු බෙහෙවින් පරස්පර විරෝධී වේ. මෙම ගීතය පිළිබඳ විකිපීඩියා ලිපියෙහි රචකයා ලෙස නිමල් මෙන්ඩිස්ගේ නම පමණක් සඳහන් වන අතර විනයාගරත්නම් පිළිබඳ කිසිදු සඳහනක් නැත; එහෙත් සිංහල ගීත පද දත්ත සමුදායන් සහ මෙම වෙබ් අඩවියේ නාමාවලිය සිංහල පද රචනය ඔහු සතු බව දක්වයි. නිමල් මෙන්ඩිස්ගේ සෙසු සියලු ගීත නිර්මාණවල රටාව සලකා බලන විට දෙවන මතය වඩාත් පිළිගත හැකි වුව ද, එය අවසාන නිගමනයකට එළැඹි සත්යයක් ලෙස ප්රකාශ කළ නොහැක.
මෙන්ඩිස්ගෙන් ඔබ්බට, වෙනත් සංගීතවේදීන් වෙනුවෙන් ඔහු ලියූ අවම වශයෙන් එක් ගීතයක් හෝ හමුවේ; ඒ දයාරත්න රණතුංගයන් තනු නිර්මාණය කළ මිදි ඇඹුලයි කියලා ගීතයයි.
සිනමා නාමාවලිය සහ අවධානය යොමු විය යුතු කරුණක්
එම නමින් ම යුතු IMDb සටහනක, කිංස්ලි රාජපක්ෂ අධ්යක්ෂණය කළ කලණ මිතුරෝ (1971) සහ ලෙනින් මොරායස් අධ්යක්ෂණය කළ හිතුවොත් හිතුවාමයි (1977) යන සිංහල වෘත්තාන්ත චිත්රපට ද්විත්වයේ තිර රචකයා ලෙස ඔගස්ටස් විනයාගරත්නම්ගේ නම සඳහන් වේ. ඔහුගේ "අපේ කට්ටිය" පසුබිම සලකා බලන විට ඔහු තිර රචකයෙකු ලෙස ද කටයුතු කර තිබීමේ හැකියාව ඉතා ඉහළ ය; ඒ බොහෝ විට මේ පුද්ගලයා ම විය හැක. එහෙත් එය වෙනත් කිසිදු ස්වාධීන මූලාශ්රයකින් තහවුරු වී නොමැති අතර, එක ම නම ඇති පුද්ගලයන් අතර වෙනස හඳුනා ගැනීමට IMDb අඩවිය අපොහොසත් වන බැවින්, මෙය ස්ථිර කරුණකට වඩා එක් ඉඟියක් ලෙස පමණක් මෙහි සටහන් කර තැබේ.
තොරතුරු මෙතරම් අල්ප වීමට හේතුව
මෙම තොරතුරු හිඩැස අහම්බයක් නොවේ. ඔහුගේ යුගයේ ශ්රී ලංකාවේ ග්රැමෆෝන් තැටි ලේබලයන්හි ගීත රචකයන්ගේ නම් මුද්රණය නොකෙරුණු අතර, සිංහල ගීත පටිගත කිරීම් පිටුපස වූ බොහෝ ලේඛන — එනම් සමාගම් සතු වූ ලියාපදිංචි පොත්පත් — තෙතමනයට සහ නොසැලකිල්ලට ගොදුරු වී විනාශ වී ගොස් ඇත. අනෙකෙකුගේ ගීතයක් තවත් භාෂාවකට පෙරළමින් ප්රධාන වශයෙන් කටයුතු කළ රචකයෙකු, එකල පැවති නාමාවලි ගෞරව දැක්වීමේ (credit) ක්රමවේදයන්ගේ අඳුරු මුල්ලකට තල්ලු වීම නොවැළැක්විය හැක්කක් විය. ඊට අමතරව, සිංහල පාඨක හා ශ්රාවක ප්රජාව වෙනුවෙන් දෙමළ නාමයක් භාවිත කිරීමත්, එය නිවැරදිව සඳහන් කිරීම කෙරෙහි සැලකිලිමත් වීමට පෙළඹවීමක් නොකළ එකල දේශපාලනික වාතාවරණයත් එක් වූ විට අවසාන ප්රතිඵලය වූයේ අද අප දකින තත්ත්වයයි: එනම් අමරණීය ගීත පහක් හෝ හයක් ඉතිරිව තිබියදීත්, ඒ පිටුපස සිටි මිනිසා හුදෙක් නම ලියන ආකාරය පිළිබඳ පැටලිල්ලකට පමණක් සීමා වීමයි.
යම් දිනෙක ග්රැමෆෝන් තැටි කවරයක්, ශ්රී ලංකා ගුවන්විදුලි සංස්ථාවේ ලිපිගොනු පතක් හෝ ඔහු වෙනුවෙන් ලියැවුණු පුවත්පත් සමරු සටහනක් මතුවුවහොත්, මෙම ලිපිය ඒ ඇසුරින් යළි ප්රතිසංස්කරණය කළ යුතු ය.