1987 ජුනි මාසයේදී ජ්යෙෂ්ඨ හිමි නමක සහ බොහෝ දුරට කුඩා ළමුන් වූ සාමණේර හිමිවරුන් හතළිස් නමකට ආසන්න පිරිසක් රැගත් බස් රථයක් අම්පාරෙන් කොළඹ බලා පිටත් විය. අරන්තලාවේදී සන්නද්ධ පිරිසක් විසින් එය නවත්වන ලදුව, එහි සිටි තිහකට අධික පිරිසක් අමානුෂික ලෙස කපා කොටා ඝාතනය කරන ලදී. ඒ සිදුවීමෙන් කෙටි කලක් ගතවෙද්දී කොළඹ විසූ ගායකයෙක් ඒ පිළිබඳව ගීතයක් රචනා කළේය. එම ස්ථානයේ නම සඳහන් කරමින් ඇරඹි එම ගීතය ගුවන්විදුලිය ඔස්සේ ප්රචාරය වූයේ, මඟුල් ගෙවල්වල මිනිසුන් නටන සුපුරුදු සජීවී හයේ-අටේ (6/8) බයිලා තාලයෙනි.
ඇන්ටන් ජෝන්ස්ගේ නිර්මාණ ශෛලිය එය විය; අඩ සියවසක් පුරා සිංහල සංගීත ක්ෂේත්රයේ කිසිවකුත් ඔහු මෙන් නිර්මාණකරණයේ යෙදුණේ නැත.
බයිලා පියාගේ බෑණනුවන්
ඔහු 1937 ජුනි 3 වන දින කොළඹ පැරණි නීති ක්ෂේත්ර කලාපය වූ අලුත්කඩේදී බර්ගර් පවුලක උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා ව්යාපාරිකයකු වූ අතර ඔහුට එක් වැඩිමහල් සොහොයුරියක් සිටියාය. ඔහු අධ්යාපනය ලැබුවේ අලුත්කඩේ ශාන්ත සෙබස්තියන් විද්යාලයෙනි.
ඔහු සංගීතයට පිවිසියේ පවුල් පසුබිම ඔස්සේය. ඔහුගේ මාමා වූයේ සිංහල බයිලාවේ පියා ලෙස පොදුවේ හැඳින්වෙන, පොලිස් කොස්තාපල්වරයකුව හිඳ ගායකයකු බවට පත් වොලී බැස්ටියන්ස් (Wally Bastiansz) ය. අප්රිකානු සෙබළුන්ගෙන් සහ වහලුන්ගෙන් පැවත එන්නන් විසින් බස්නාහිර වෙරළ තීරයේ පවත්වාගෙන ආ 6/8 කැෆ්රිඤ්ඤා (kaffirinha) රිද්මය ගෙන, ඊට සිංහල වදන් මුසු කරමින් බයිලා ගීතයට සාමූහික ගායනය (chorus) හඳුන්වා දුන්නේ වොලී බැස්ටියන්ස් විසිනි. 1952 දී නවයොවුන් වියේ පසු වූ ජෝන්ස්, තම මාමාගේ සංගීත කණ්ඩායමේ පසුබිම් ගායකයකු ලෙස එක්විය. 1958 දී ඔහු ලංකා ගුවන්විදුලි සේවයේ ප්රසංගයකදී කන්තෝරුව ගීතය ගයමින් ප්රථම වරට සජීවී ප්රේක්ෂකාගාරයක් ඉදිරියේ ගායනයට පිවිසියේය.
එකල බයිලා කලාවට හිමිව තිබූ තත්ත්වය පිළිබඳව පැහැදිලි අවබෝධයක් ලබා ගැනීම වැදගත් වේ, මන්ද ඒ පිළිබඳ කතාව බොහෝ විට විකෘතිව කියැවෙන බැවිනි. ශාස්ත්රීය සංගීත ප්රජාව මෙන්ම සිංහල සංස්කෘතික ගරුත්වය රකින්නන් බයිලාව දෙස බැලුවේ අවඥාවෙනි; එය නොදියුණු, විදේශීය සහ බැරෑරුම් සංගීතයට නුසුදුසු පහත් කලාවක් ලෙස ඔවුහු සැලකූහ. එය දැඩි විවේචනයට ලක් විය. එහෙත් එය තහනම් කර නොතිබිණි — නිතර අසන්නට ලැබෙන තහනමක් පිළිබඳ ප්රකාශ කිසිදු මූලාශ්රයකින් තහවුරු නොවේ. එම වෙනස වැදගත් වන්නේ, එම කාලය පුරාම බයිලා ගීත සඳහා ගුවන්විදුලි විකාශන කාලය මෙන්ම ග්රැමෆෝන් තැටි අලෙවිය ද නොකඩවා හිමි වූ බැවිනි.
පුවත්පත් සිරස්තලවලින් බිහි වූ ගීත
ඇන්ටන් ජෝන්ස් වඩාත් සිහිපත් කෙරෙන සෑම ගීතයක්ම පාහේ බිහි වූයේ පුවත්පත් වාර්තාවලිනි.
ප්රේමවතී මනම්පේරි තරුණිය ගීතයට පාදක වූයේ 1971 කැරැල්ල සමයේදී හමුදා නිලධාරීන් අතින් ඝාතනයට ලක් වූ කතරගම රූ රැජිණක වූ තරුණියකගේ කතාවයි. එම වසරේ සිදු වූ අතිශය කම්පන සහගත ම්ලේච්ඡ ක්රියාවක් බවට පත් වූ මෙම සිදුවීම, පසුව ප්රකට අපරාධ නඩු විභාගයකට මඟ පෑදීය.
බැලුවම අහිංසකයි මේ මිනිහ හරි වසයි ගීතය ගෙතී ඇත්තේ මරු සිරා නමින් කුප්රකට වූ ජයතුංග සිරිපාල නම් සිරකරුවාගේ කතාව වටා ය. අනුරාධපුර බන්ධනාගාරයෙන් ඔහු පැන යාම සහ 1975 අගෝස්තු මාසයේදී ඔහු එල්ලා මැරීම — තමා සඟවාගෙන තිබූ නිදිපෙති අධික ලෙස පානය කිරීම නිසා සිහිසුන්ව සිටියදීම එල්ලා මරා දැමීම — මෙරට වඩාත්ම කතාබහට ලක්වූ අපරාධ පුරාවෘත්තයක් බවට පත්විය. එහි අන්තරා කොටසේ නැඟෙන ප්රශ්නයට පිළිතුරු දීමට කිසිවකුටත් නොහැකි විය: "මරල එල්ලුවාද, එල්ලල මැරුවාද?"
සේපාල ඒකනායක ගීතය ලියැවුණේ 1982 දී ගුවන් යානයක් පැහැරගෙන, විස්මයට කරුණක් ලෙස මෙරටට පැමිණ එක්තරා ආකාරයක ජනප්රියත්වයක් අත්කරගත් පුද්ගලයා පිළිබඳවයි.
අරන්තලාවේ පුවතක් ගුවන් තලාවේ ගීතයෙන් 1987 සාමණේර හිමිවරුන්ගේ ඝාතනය විස්තර කෙරිණි. අභීත අසම සම එඩිතර සිහළ කම ගීතයෙන් උපහාර පිදුණේ නැගෙනහිර පළාතේ දශක ගණනාවක් පුරා ජනාවාස සහ සංවර්ධන කටයුතුවල නිරතව සිටියදී 1995 දී ඝාතනයට ලක් වූ දිඹුලාගල නාහිමියන්ට ය. පොළොන්නරුවේ පොඩි විජේ සහ කන්දේ හැපුනා ගීත ද එවැනිම සත්ය කතාවලින් උපත ලැබීය. ඔහු තම ගීත නිර්මාණ දේශ සීමාවෙන් ඔබ්බට පවා ගෙන ගියේ, යුද්ධය පැවති රටේ නමින්ම ආරම්භ වූ ගල්ෆ් යුද්ධය පිළිබඳ ගීතයක් ද ගයමිනි. ඔහුගේ අවසන් ගීත ඇල්බමය වූ සැබෑ සිද්ධි, 2004 සුනාමි ව්යසනය පාදක කරගත්තක් විය.
මෙම බරපතළ ගීතවලට අමතරව හුදු විනෝදය වෙනුවෙන්ම නිර්මාණය වී නර්තන පිටිය කුල්මත් කළ ගීත ද විය: උයලා පිහලා, වඩාත් ප්රකට මිනි ගවුම නමින් හැඳින්වෙන සල්ලි දීල ගවුම මැහුවෙ, සහ ඔරු පැදීමක් විස්තර වන ආසයි බයයි ඒ අතර වේ. මීට අමතරව සීගිරිය පිළිබඳ සීගිරි ගිරිසිකරය සහ බුදුරදුන් තෙවරක් ලංකාවට වැඩම කිරීම පිළිබඳ කියැවෙන බුදුන් තුන් වරක් වැඩි ගීත ද ඔහු විසින් රචනා කරන ලද අතර, ඔහොම හොඳද චිත්රපටය වෙනුවෙන් කෝමල පාපා ගීතය ද ගැයීය.
කාලීන ගීතයේ කාර්යභාරය
ශ්රී ලංකාවේ මෙවැනි සුවිශේෂී සම්ප්රදායක් වෙන කොතැනකවත් දක්නට නොලැබිණි. සිංහල චිත්රපට ගීතය ප්රේමය සහ ශෝකය ගැන කතා කළේය; සරල ගීතය හෙවත් ශාස්ත්රීය ගීතය පරිසරය, මතකය සහ ජාතිය ගැන ගැයීය; විරෝධාකල්ප ගීතය බිහි වූ විට එය කතා කළේ දේශපාලනය පිළිබඳ වියුක්ත අදහස් ය. එහෙත් ජෝන්ස් කතා කළේ නම් ගම්, දින වකවානු සහිත නිශ්චිත සිදුවීම් ගැනය. ඔහු එය කළේ කිසිවකුත් වාරණය කිරීමට තරම් බැරෑරුම් කොට නොසැලකූ එකම සංගීත ශානරය තුළිනි.
එම සංකලනය ඔහුගේ ගීතවලට අමුතුම බලයක් ගෙන දුන්නේය. කිසිදු පුවත්පතක විස්තර පළ නොවූ ගමක පැවති මඟුල් ගෙදරක පවා ප්රේමවතී මනම්පේරි පිළිබඳ බයිලා ගීතය වාදනය විය හැකි වූ අතර, නටමින් සිටි සෑම දෙනාම එය කුමක් ගැනදැයි මනාව දැන සිටියහ. අතිවිශාල ශ්රී ලාංකිකයන් පිරිසකට ජාතික ඉතිහාසයේ කොටසක් මතකයේ රැඳුණේ ඉතිහාස පොතපතින් නොව, රබාන් පදයක රිද්මයෙන් සහ තමන්ටද එක්ව ගැයිය හැකි සාමූහික ගායන ඛණ්ඩයකිනි.
එමෙන්ම මෙම ගීත නොවැලැක්විය හැකි ලෙසම එක් පුද්ගලයකුගේ දැක්ම මත පදනම් වූ විස්තර කිරීම් ය. මතභේදාත්මක සිදුවීම්වලදී ඒවා යම් පක්ෂග්රාහී බවක් ඉසිලූ අතර, ශ්රාවකයකු ඒවා සැලකිය යුත්තේ පුවත්පත් වාර්තාකරණයක් ලෙස නොව ජනප්රිය ආඛ්යාන ගීත (ballads) ලෙසිනි. දහඅටවන සියවසේ ලන්ඩනයේ ප්රචාරය වූ පුළුල් පත්රිකා (broadsides) ගීතවල සිට මෙක්සිකානු දේශසීමාවේ කොරිඩෝස් (corridos) ගී සම්ප්රදාය දක්වාම මෙවැනි කාලීන ආඛ්යාන ගීතවල ස්වභාවය එය විය. ජෝන්ස් ද නිසැකවම අයත් වන්නේ එම ගණයට ය.
රැකියාව සහ දීර්ඝ කලා දිවිය
ඔහු කිසිදා පූර්ණකාලීන සංගීතඥයකු නොවීය. 1963 සිට ඔහු ලංකා බැංකුවේත්, පසුව පෞද්ගලික ආයතනයකත් ඉංග්රීසි ලඝුලේඛකයකු (stenographer) ලෙස සේවය කළ අතර, වසර තිස්පහකට ආසන්න සේවා කාලයකින් පසු 1997 දී විශ්රාම ගියේය. ඔහුගේ ගීත නිර්මාණය වූයේ එම රැකියාවේ රාජකාරි කටයුතු අතරතුරදී ය.
ඔහුගේ ගණනය කිරීම්වලට අනුව, සිය කලා දිවිය පුරා ඔහු කැසට් පට තිස් හතක් සහ සංයුක්ත තැටි (CD) අටක් නිකුත් කළේය. ඔහු ගැයූ බොහෝ ගීත රචනා කළා පමණක් නොව තනු නිර්මාණය කළේ ද ඔහු විසින්මය. මෙතරම් දීර්ඝ කලා දිවියක් තුළ ඔහු පටිගත කර තිබුණේ එක් යුගල ගීතයක් පමණක් වීම විශේෂත්වයකි — ඒ ඇන්ජලින් ගුණතිලක සමඟිනි.
ඔහු 1960 දී අයිරිස් (Iris) සමඟ විවාහ වූ අතර ඔවුන්ට දරුවන් සිව්දෙනෙකු විය. 2015 දෙසැම්බරයේදී සමස්ත ලංකා මැදපෙරදිග සේවා සංවිධානයේ හංවැල්ල ශාඛාව මඟින් ඔහුට උපහාර පිදීමේ උත්සවයක් සංවිධානය කරන ලදී. ඉන් දෙමසකට පසු, 2016 පෙබරවාරි 21 වන දින, කළුබෝවිල කොළඹ දකුණ ශික්ෂණ රෝහලේදී ඔහු අභාවප්රාප්ත වන විට හැත්තෑනව වන වියේ පසු විය. (ඉංග්රීසි විකිපීඩියා තොරතුරු කොටුවේ පෙබරවාරි 22 ලෙස සඳහන් වුවද, එම කාලයේ පළවූ අද දෙරණ වාර්තාව සහ ලිපියේ සඳහන් වන්නේ 21 වන දින බවයි.) ඔහුගේ දේහය මුලින් දෙහිවල කවුඩාන පාරේ පිහිටි ඔහුගේ නිවසේ තැන්පත් කර තිබූ අතර පසුව ජාතික කලා භවන වෙත ගෙන යන ලදී.
ඔහු තබා ගිය උරුමය
ඇන්ටන් ජෝන්ස් කිසිදා සිංහල සංගීතයේ විශිෂ්ටතම හඬ පෞරුෂයන් අතරට ගැනෙන්නේ නැත; ඔහුද එවැනි හිමිකම්පෑමක් නොකරනු ඇත. ඒ වෙනුවට ඔහු ගොඩනැඟුවේ ලේඛනාගාරයකි: රටේ පුවත්, අපරාධ, ව්යසනයන් සහ වීරයන් පිළිබඳ අඩසියවසක ඉතිහාසය, මිනිසුන් නිරතුරුව මුමුනන හා ගයන ස්වරූපයකින් සුරක්ෂිත කළ ලේඛනාගාරයකි. එය අමුතු ආකාරයක ඉතිහාසයකි, එහෙත් සැබෑ ඉතිහාසයකි; සිංහල ජනප්රිය සංගීතය තුළ අන් කිසිවකුත් එවැනි උත්සාහයක නිරත වූයේ නැත.